दाङ-३ कांग्रेस र एमाले बीच कडा टक्कर हुने मध्येको निर्वाचन क्षेत्रमा पर्छ।
तत्कालीन नेकपा (माओवादी) को लहर आएको बेला ०६४ बाहेक अरू चुनावमा यहाँ कांग्रेस र एमाले नै मुख्य प्रतिस्पर्धी हुन्।
०५१ सालमा एमालेका हालका महासचिव शंकर पोखरेलले यही ठाउँबाट संसदीय यात्रा थालनी गरेका थिए। त्यतिबेला उनले कांग्रेसका दीपक गिरीलाई पराजित गरेका थिए।
पहिलो हारका कारण ०५६ को चुनावमा दीपक गिरीले टिकट पाएनन्। उनका दाइ नाता पर्ने गेहेन्द्र गिरीलाई टिकट दिइयो। उनले जिते पनि।
०६४ को पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा कांग्रेसले फेरि दीपक गिरीलाई उठायो। उनी माओवादीकी सुष्मा शर्मा घिमिरेसँग पराजित भए। त्यतिबेला माओवादी भर्खरै शान्ति प्रक्रियामा आएको थियो।
दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा कांग्रेसले दीपक गिरीलाई नै उम्मेदवार बनायो। उनले एमालेका उत्तरकुमार वलीलाई हराएर तेस्रो प्रयासमा संसदीय यात्रामा सफलता हात पारे।
त्यसयता गिरी लगातार कांग्रेसबाट सोही क्षेत्रमा उम्मेदवार छन्।
संविधान जारीपछि भएका दुई निर्वाचनमा दुवैतर्फ गठबन्धन भए। ०७४ को आमनिर्वाचनमा एमाले–माओवादीको वाम गठबन्धन थियो भने ०७९ मा कांग्रेसले माओवादी केन्द्रसहितका दलसँग गठबन्धन गरेको थियो।
माओवादीसँगको गठबन्धनबाट ०७४ मा एमालेका हिराचन्द्र केसी निर्वाचित हुँदा ०७९ मा कांग्रेसका दीपक गिरी निर्वाचित भएका थिए।
यसपालि दलहरू एक्ला–एक्लै चुनावी मैदानमा छन्। यसले देशैभरको चुनाव चाखलाग्दो बनाएको छ।
दाङ-३ मा चुनाव चाखलाग्दो बन्नुमा अर्को कारण पनि छ।
यसपालिको चुनावमा दाङ-३ मा दलका १५ र स्वतन्त्र ८ गरी २३ जना उम्मेदवार छन्। कांग्रेसले लगातार चौथोपटक दीपक गिरीलाई नै उम्मेदवार बनाएको छ।
एमालेबाट घनश्याम पाण्डे, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीबाट धनबहादुर मास्की, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट कमल सुवेदी, राप्रपाबाट दामोदर भण्डारी, जसपा नेपालबाट शोभा डाँगी, जनमोर्चाबाट कमला जिसी लगायतका उम्मेदवार छन्।
इन्द्र बस्नेत, प्रेम बहादुर वली लगायत ८ जनाले स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका छन्।
अघिल्लो निर्वाचनमा कुन दलको कति मत?
दाङ-३ मा तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाका १ देखि १५ नम्बरसम्मका वडा, दंगीशरण, शान्तिनगर र बबई गाउँपालिकाका सम्पूर्ण वडा पर्छन्।
अघिल्लो स्थानीय तह निर्वाचनमा तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाबाहेक बाँकी तीन वटै गाउँपालिकाको पालिका प्रमुख/उपप्रमुख कांग्रेसले जितेको थियो।
तुलसीपुरको प्रमुख/उपप्रमुख भने एमालेले जितेको थियो।
यो क्षेत्रमा कुल ३६ वटा वडा पर्छन्। अघिल्लो स्थानीय तह निर्वाचनमा ३६ वटामध्ये १९ वटा वडा एमालेले जितेको छ। कांग्रेसले १४ र तत्कालीन माओवादी केन्द्रले ३ वटा वडा जितेको थियो।
प्रदेशसभा तर्फ ३(१) मा कांग्रेसका डिल्लीबहादुर चौधरी १९ हजार ८५० मत ल्याएर विजयी भएका थिए। हाल प्रतिनिधिसभा सदस्य पदका लागि उम्मेदवार रहेका एमालेका घनश्याम पाण्डे अघिल्लो निर्वाचनमा प्रदेशसभा सदस्यका लागि चौधरीसँग पराजित भएका थिए।
त्यतिबेला चौधरीले १९ हजार ८५० मत प्राप्त गर्दा पाण्डेले १४ हजार ४५० मत ल्याएका थिए।
प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ मा तत्कालीन माओवादी केन्द्रका धनबहादुर मास्की विजयी भएका थिए। उनले २२ हजार ३२१ मत ल्याउँदा एमालेका हुकुमबहादुर बस्नेतले २० हजार १५८ मत ल्याएका थिए। त्यतिबेला यहाँ कांग्रेस र माओवादी केन्द्रबीच गठबन्धन थियो।
०७९ मै सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा कांग्रेसका दीपक गिरीले ३६ हजार ८८२ मत ल्याएका थिए। एमालेले त्यतिबेला कोमल वलीलाई उम्मेदवार बनाउँदा उनले २९ हजार ३२ मत ल्याएकी थिइन्।
०७९ को चुनावताका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) गठन भएको ६ महिना मात्रै भएको थियो। दाङ-३ मा रास्वपा उम्मेदवार कमल सुवेदीले त्यतिबेला १५ हजार ३०० मत पाएका थिए। उनै सुवेदी यसपालि पनि उम्मेदवार छन्।
त्यतिबेला समानुपातिकतर्फ पाएको मतले पनि दलहरूको सामर्थ्य देखाउँछ।
कांग्रेसले २६ हजार ५७५ समानुपातिक मत ल्याउँदा एमालेले २६ हजार ११७ मत ल्याएको थियो। समानुपातिक मतमा त्यतिबेलै रास्वपाले माओवादी केन्द्रलाई उछिनेको थियो। रास्वपाले त्यतिबेला १५ हजार ४१० मत ल्याउँदा तत्कालीन माओवादी केन्द्रले १० हजार १२६ मत पाएको थियो।
अरू दलहरू राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) ले २ हजार ७०८, नागरिक उन्मुक्तिले ९४३, नेकपा समाजवादीले ६९१, जनमोर्चाले ३८८ मत पाएका थिए।
यसपालि मतदाता संख्या १ लाख ५० हजार ७२० छ। तीमध्ये ४ हजार २४५ थपिएका मतदाता हुन्।
कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनबाट आएको नयाँ नेतृत्व र काठमाडौं महानगरपालिकाका पूर्वमेयर बालेन शाहको रास्वपा प्रवेशले तात्तिएको माहोलले दाङमा पनि यसपालि चुनावी गणित फेरिन सक्छ।
