मलाई मोसो दलेको भोलिपल्ट जनमतसंग्रह घोषणा

  • Get News Alerts

२०३३ सालमा बिपी राष्ट्रिय मेलमिलापको नीति लिएर भारतबाट फर्कनुभयो । म त्यतिबेला कीर्तिपुरमा पढ्थे । राजनीतिशास्त्र एमएको विद्यार्थी ।
बिपीले देशव्यापी दौडाहा थाल्ने हुनुभयो । मेलमिलापको नीति र समसामयिक राजनीतिक परिस्थितिबारे उहाँले सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम बनेको थियो ।

बिपीको आगमनले २०१७ सालदेखि ओइलाएको कांग्रेसको संगठन पुनर्ताजगी भयो । राजनीतिक चेतना भएका आम मानिसको चासोको केन्द्र पनि बिपी नै बन्नुभयो ।

बिपी पोखरा जाने कार्यक्रम बन्यो । आमसभाको कार्यक्रम थियो । बिपीलाई सुन्न वरिपरिका जिल्लाबाट हज्जारौं मानिस पोखरा ओइरिएका थिए ।
हामी बसबाट पोखरा हिँड्यौ । प्रशासनले तनहुँबाट अघि जान दिएन । सय जनाभन्दा बढीलाई पक्राउ ग¥यो । बिपीकी भाञ्जी मुक्तासहित सय जनालाई एउटै कोठामा कोचेर राखियो ।

प्लेनमा पोखरा जानुभएका बिपीलाई पनि ओर्लन दिइएनछ । अञ्चलाधीश, सिडिओले एयरपोर्टको रनवेमा सयौं मानिसलाई सुताए । त्यही निहुँमा प्लेन ल्याण्ड गर्न दिइएन ।

केही सातापछि अर्को कार्यक्रम विराटनगरमा थियो । पञ्चायतले पोखरा फर्मुला फेरि दोहो¥यायो । रनवेमा भरौटेहरूलाई सुताइयो । बिपी जानुभएको हवाइजहाज बसाल्न दिइएन ।

बिपीको आगमन र सक्रियताले पंचायतविरोधी जनमत बलियो हुँदै गएको थियो । विद्यार्थी, मजदुर, शिक्षक, किसान सबै आक्रोशित ।

...
पाकिस्तानमा सैनिक कू भयो । राष्ट्रपति जुल्फीकर अली भुट्टोलाई फाँसी दिइयो, २०३५ चैत २१ । त्यो सय प्रतिशत अप्रजातान्त्रिक थियो । त्यो सैनिक कदमको विरोधमा उत्रिने अठोट मैले गरे ।

मैले शरणविक्रम मल्ल (नेकपा माक्र्सवादी निकट) र कैलाश कार्की (फेडेरसन– सोभियत संघ समर्थित नेकपा मानन्धर निकट) सँग सल्लाह गरे ।

‘पंचायतबिरुद्ध आक्रमण गर्ने मौका यही हो,’ हामीले कीर्तिपुरमा बसेर निक्र्यौल गर्यौं ।

हामी ३५ सूत्रीय माग तय गर्यौं । पर्चा, पम्प्लेट र कोणसभाहरू गर्यैां ।

भुट्टोको फाँसीविरुद्व ज्ञापन दिन त्रिचन्द्र क्याम्पसबाट जुलुस लिएर पाकिस्तानी दूतावास जाने भयौं । सरकारले हाम्रा पछाडि दर्जनौं गुप्तचर खटाएको थियो । उनीहरूले आफ्ना मालिकलाई हाम्रा कार्यक्रमको सूचना बुझाइहाल्थे । सरकार सबै घटनाबारे जानकार थियो ।

जुलुस लाने दिन बिहानैदेखि सरकारले व्यापक संख्यामा पुलिस खटाएको थियो ।
...
पुलिससँग पौंठांजोरी खेल्न म अभ्यस्त भइसकेको थिए । भिडन्तले मलाई रोमाञ्चित बनाउँथ्यो ।

आइए पढ्दा नै जैसीदेवल काण्डमा तीन वर्ष जेल परिसकेको थिएँ, २०२९ सालदेखि २०३२ सम्म । त्यसअघि २०२७ सालमा नै मेरो पुलिससँग घम्साघम्सी परिसकेको थियो । नरबहादुर कार्की, शिव कंगालको योजनाअनुसार म महेन्द्ररत्न काण्डमा सामेल थिए ।

यी काण्डमा मलाई डिबी लामाले केरकार गरेका थिए । पछि आइजिपी नै भए । ‘मैले आफ्नै बाउलाई पक्रेर डवल प्रमोसन पाएको थिए,’ उनी मलाई फकाउँथे, ‘तिमी पंचायतलाई सहयोग गर, जे माग्यो त्यही पाउँछौ ।’

प्रहरीका पटकपटकको धम्की र प्रलोभलनले मलाई छुँदैनथ्यो । तर, एउटा फाइदा भएको थियो– प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको सिपाहीका रूपमा म खारिँदै थिए ।
...
मैले नै जुलुसको नेतृत्व गरेँ ।

त्रिचन्द्रको ढोकाबाट उत्तर मोडिएँ । हामी दरबारतिर हानियौं । दरबारको दक्षिणढोकामा सयौं दंगा प्रहरी चेन बनाएर उभिएका थिए ।

मैले पछाडि फर्केर हेरेँ । पुरै दरबारमार्ग जुलुसले भरिएको छ । मैले चिताएभन्दा धेरै सहभागी थिए । सायद प्रशासनले पनि त्यत्रो ठूलो जुलुस अपेक्षा गरेको थिएन ।

 

हामी केशरमहलतिर मोडियौं । भीड झनै बढ्दै गइरहेको छ ।

केशरमहलबाट उत्तर लाग्यौं । दरबारको पश्चिम गेटमा अघिभन्दा धेरै दंगा खटाइएको छ । दरबारको पर्खालबाहिर सुरक्षाकर्मी घेरा हालेर बसेका थिए । हामीले तय गरेको रुट लैनचौर हुँदै लाजिम्पाट पुग्नु थियो । पाकिस्तानी दूतावासमा ज्ञापन बुझाउनु थियो ।
...
लैनचौरमा पुलिस बाटो छेकेर बसेको थियो । त्यहीं नाराबाजी गरेर बस्ने कि पुलिसको अवरोध तोड्ने ?

जसले हिम्मत गर्यो त्यही नेता बन्ने न हो ।

कम्युनिस्ट विद्यार्र्थीहरू अलि पछाडि थिए कि कता थिए कुन्नि । मैले पुलिसको बार छिचोलेर अघि जाने निधो गरेँ । मसँग शिव भूर्तेल भन्ने साथी सँगै थिए ।

हामी लैनचौरको दोबाटोमा पुग्नेबित्तिकै पुलिसले लाठीचार्ज गर्न सुरु गर्यो । पञ्चायतले आन्दोलनलाई बर्बर दमन गर्ने तयारी गरिसकेको रहेछ, हाम्रो केही लागेन ।

म पक्राउ परेँ । तीन विद्यार्थी संगठनले आन्दोलन स्टेरिङ कमिटी बनाएको थियो । त्यसको संयोजक मै थिएँ । त्यसैले पनि मलाई निशाना बनाउनु अस्वभाविक थिएन ।

मलाई सेन्ट्रल जेलमा थुने ।

साथीहरू मेरो सम्पर्कमा थिए । हामी सम्पर्क सुत्रमार्फत् पनि सूचना आदानप्रदान गथ्र्यौं ।
...
मेरो पक्राउले दन्किरहेको आगोमा राम्रै घिउ थपेको थियो । आवरणमा विद्यार्थी आन्दोलन भने पनि केही दिनमा नै यो पञ्चायतबिरुद्ध लक्षित भयो । सरकारले नियन्त्रण गर्न नसक्ने भयो । हिजोभन्दा आज, आजभन्दा भोलि सडकमा भिड बढिरहेको थियो ।

काठमाडौं उपत्यकामा जरा हालेको आन्दोलन जिल्ला जिल्लामा पनि फैलन थाल्यो ।

सरकारले घुँडा टेक्यो । मलाई छाड्यो । आन्दोलनको एउटा प्रमुख माग मेरो निसर्त रिहाइ पनि थियो ।

सरकारले उच्चस्तरीय आयोग गठन गर्यो, शाही आयोग ।

सर्वोच्च अदालतका वरिष्ठ न्यायाधीश घनेन्द्रबहादुर सिंह संयोजक, सुरेन्द्रबहादर बस्नेतलगायत सदस्य रहेको आयोग ।

आन्दोलनकारीको वार्ता समितिमा स्वभाविक रुपमा म नै संयोजक भएँ । हामी युवक थियौं, तेज थियौं । एउटा आदर्शप्रति पुरै समर्पित पनि । ज्यानको बाजी थापेर मुलुक परिवर्तन गर्न कस्सिएका केटाहरू । उमेर केटौले नै थियो– २५, २६, २७ ।

वार्ता स्थल राष्ट्रिय सभा गृहमा तोकिएको थियो ।

उसै त हाम्रो जोस । त्यहाँमाथि सरकारले त्यती सिनियर बुढाहरूलाई हामीसँग वार्तामा लगाइदियो । हामी विजेताको रुपमा प्रस्तुत हुन्थ्यौं । रौं पनि सम्झौता गर्न तयार थिएनौं । उमेरले पनि होला, कसैलाई मान्छे नै गन्दैनथ्यौं ।

हाम्रा चर्का कुरा सुनेर शाही आयोगका बुढाहरू चकित पर्थे । हामीले वार्ता सँगसँगै आन्दोलन पनि चलाइरहेकै थियौं । स्थगित गरेका थिएनौं ।

आन्दोलनको ज्वारभाटालाई वार्ताको निहुँमा सेलाइदिने दाउ पनि सरकारले गरेको हुन सक्छ । एकपटक तातेको आन्दोलन थचारियो भने उठ्न दशौं वर्ष लाग्छ । आन्दोलन रन्केको बेला हान्यो भने सजिलै माग पूरा गर्न सकिन्छ ।

यस्ता विश्लेषणका आधारमा हाम्रो आन्दोलन र वार्ता समानान्तर थियो ।

 

‘यो आन्दोलनलाई वार्ताको माध्यमबाट चाँडो सल्टाओ,’ बिपीले आदेश दिनुभयो । त्रय नेतामध्ये गणेशमान र किसुनजीले आन्दोलन अझ सशक्त बनाउन भनिरहनुभएको छ । पार्टी सभापति किसुनजी नै हुनुहुन्छ ।
 

‘कसको आदेश मान्ने ?’ मैले किसुनजीलाई अनुरोध गरे, ‘आन्दोलनबारे नेताहरू एक हुनुप¥यो ।’
...
त्रय नेता छलफलमा बसेछन् ।

‘केटाहरू धर्मराउने पो हुन् कि ?’ बिपीले शंका व्यक्त गर्नुभएछ, ‘बरु अहिलेलाई आन्दोलन रोकिदिऊँ ।’

‘त्यस्तो आत्तिनुपर्ने छैन,’ गणेशमानले भन्नुभएछ ।

‘आन्दोलन उपयोगी हुन सक्छ,’ बिपी डराउनभएछ, ‘सम्भावित षडयन्त्रबाट जोगिन पनि आन्दोलन स्थगन गर्न जरुरी छ ।’

त्यो छलफलमा गणेशमान, किसुनजी एकातिर, बिपी अर्कोतिर जस्तो भएछ ।

 

पार्टी सभापति किसुनजी हुनुहुन्थ्यो । उहाँले द्विविधाको अन्त्य गरिदिनुभयो, ‘यी केटाहरूको आँत मैले बुझेको छु, यिनले तलमाथि गर्दैनन् ।’

त्यसपछि बिपी पनि सहमत हुनुभएछ ।

किसुनजीले मलाई भन्नुभयो, ‘बलबहादुर गो अहेड ।’

...
सडक आन्दोलनमा विद्यार्थीको संख्या धेरै हुन्थ्यो । नाराबाजी गर्ने, बुरुकबुरुक उफ्रिने, पुलिससँग भिड्ने हामी थियौं । नेपथ्यमा कांग्रेस थियो । कांग्रेस नेतृत्वमा बिपी, गणेशमान र किसुनजी ।

किसुनजीले किन मेरो त्यत्रो भर गर्नुभयो त ?

जैसीदेवल काण्डमा जेल पर्दा म तीन वर्षसम्म किसुनजीसँग बस्न पाएको थिएँ । म आफूलाई उहाँकै स्कुलमा हुर्केको राजनीतिक विद्यार्थी ठान्छु । उहाँकै प्रोत्साहनले मैले जेलबाट नै बिएसम्म पास गरेँ । मेरो गुरु पनि हो किसुनजी ।
...
पञ्चायतविरुद्वको सबैभन्दा ठूलो शक्ति कांग्रेस एक चित्त भइसकेपछि आन्दोलन झन् चर्कंदै गयो । पंचायत र राजा नै झुक्ने लगभग निश्चित जस्तै भइसकेको थियो ।

अनेरास्वविूय पाँचौ र क्रान्तिकारी मिसिन खोज्यो । उनीहरू तत्कालिन माले र नेकपा चौथो महाधिवेशन (मसाल) निकट थिए ।

‘आन्दोलनको सुरुदेखि कयौं दिनसम्म डिलमा बसेर रमिता हेर्ने ?’ मैले जवाफ दिएँ, ‘जस लिने बेलामा अग्रपंक्तिमा उभिन खोज्ने अवसरवादीहरूलाई ठाउँ छैन ।’

उनीहरूको चित्त दुख्यो । दुईथरि मिलेर छिटफुट कार्यक्रम गरे । हाम्रो खिलाफमा पनि उनीहरू संगठन गरिरहेका थिए ।

कीर्तिनिधि विष्ट प्रधानमन्त्री हुनुहुन्थ्यो । सरकारले हाम्रा सबै माग पुरा गरिदिने भयो । स्ववियू निर्वाचन लगायत सबै । ११० प्रतिशत माग पुरा भयो ।

विद्यार्थीको नामबाट भए पनि आन्दोलन पुरापुर राजनीतिक उद्देश्यले भएको थियो । पंचायती सरकारले त्यसको सम्बोधन गर्छ भन्ने हामीले ठानेका थिएनौं ।

वार्ता टोलीले हाम्रो शक्ति र सामथ्र्यको अनुमान लगाइसकेको थियो । हाम्रा माग सम्बोधन नगरे पंचायती व्यवस्था मात्र हैन राजतन्त्र पनि तारो बन्ने निष्कर्ष दरबारले निकालेको रहेछ । त्यसैले सरकारले हत्तपत्त हामीसँग सम्झौता गरिहाल्यो ।
...
नेविसंघको यो उपलब्धिको कपिराइट सुरक्षित गर्ने जिम्मा मेरै थियो ।

 

क्याम्पसहरूमा पठनपाठन सुचारु गराउनु थियो । म क्याम्पस क्याम्पसमा भाषण गर्दै उपलब्धिको जस लिने दौडाहामा थिए ।

त्यही सिलसिलामा कीर्तिपुरको एउटा सभालाई संबोधन गर्दै थिएँ । मास ठूलो थियो । विद्यार्थी मात्र थिएनन्, कीर्तिपुरवासी पनि ओइरिएका थिए । भिडमा नियालिरहँदा पनि माले, मसाल र मण्डले विद्यार्थीलाई देखिनँ ।

दक्षिणतिरबाट ३/४ वटा ठूला बस हाम्रो कार्यक्रमस्थलतिर हुँइकिएर आयो । लाठी, खुकुरी, छुरा भिरेका केटाहरू ओर्लिए । हुल म भएतिरै दौडँदै आयो । विद्यार्थीहरूलाई अन्धाधुन्द आक्रमण गर्न थाल्यो ।

केही अनिष्ट हुँदैछ ! मैले चाल पाइहाले ।
...

स्रोता तितरबितर भए । उनीहरूले मलाई र शरणविक्रमलाई पक्रिए । कुटपिट गरेनन् । घेरा हालेर बसमा हाले । कैलाश भाग्न भ्याइसकेछन् । फेडेरसन आवद्व कम्युनिष्ट पार्टीमा केशरजंग रायमझीको ग्रुप पनि थियो ।

कतैबाट सुँइको पाएर सुँइकुच्चा ठोके होला ?

कीर्तिपुरबाट हुँइकिएको बस ठमेल पुगेर रोकियो । हामीलाई अस्कल क्याम्पसमा ओराले ।

मलाई पालेघरको छतमा चढाए । मेरो सामुन्ने टाउकै टाउको छ ।

 

अरिङ्गालको गोलो जस्तै हज्जारौं टाउका ।

शरणविक्रमलाई पनि त्यही ठाउँमा चढाए ।

हाम्रा साथीहरू पनि जम्मा गरिएको रहेछ । सभा भनेर डाँकेको ।

‘आन्दोलनकारी र सरकारबीचको सहमति धोका हो,’ उनीहरूले हामीलाई भाषणको हरफ घोकाए, ‘हामी त्यो सहमति मान्दैनौं ।’

हाम्रा सामुन्ने कालो मोसो, जुत्ताका चाङ् र थोत्रा बोरा राखेका थिए तर्साउन । शरणविक्रम अलिकति हच्किए ।

म अघि सरेर भाषण दिन थालिहालेँ– हामीले जे गरेका छौं, ठीक गरेका छौं । विद्यार्थी हकहित विपरित गरेका छैनौं । हाम्रो जित भएकै हो ।

त्यो अराजक भिड छिचोल्दै राजेन्द्र वाग्ले र मनबहादुर केसी (हाल गंगालाल अस्पतालका प्रमुख) मलाई ढाडस दिन आए ।

 

हामीलाई अपहरण गरेर लानेहरूको पूर्वतयारी नै रहेछ । ‘धोखेबाज’ भनेर ममाथि जाइलागिहाले । हाम्राविरुद्ध नाराबाजी सुरु भयो ।

हाम्रो अनुहारभरि कालो मोसो दल्दिए । थोत्रा जुत्ताको माला लगाइदिए । बोरा ओडाइदिए । त्यतिञ्जेलमा क्याम्पस बाहिर ठेला ठिक्क पारिसकेका रहेछन् । सिमेन्ट बोक्ने तीनचक्के ठेला ।

हामीलाई ठेलामा हाले । सोह्रखुट्टेतिर लागे । सरस्वती क्याम्पस यतैको चोकबाट ठमेलतिर छिराए । धोखेबाज र सम्झौतावादी भन्दै हाम्राबिरुद्ध नाराबाजी भइरहेकै थियो ।

घरघरबाट रमित हेर्ने । जुलुस पछ्याउनेको हुल थपिँदै गयो । त्यत्रो जुलुस मैले अघिपछि विरलै देखेको छु ।

ठेला इन्द्रचोक हुँदै पिपलबोट पुग्यो । हामी त्यसमा सवार छँदै छौं ।

पिपलबोटमा एकजना साथी मलाई झम्टिएर आए । जुत्ताको माला थुतेर हुर्याइदिए । ती महसुर थिए, सप्तरीका साथी शीवमधुकर पोखरेल । कालोमोसो र बोराको लुगा त छँदै छ ।

कीर्तिपुर, अस्कल, ठमेल, इन्द्रचोक, पिपलबोटसम्म यत्रो ताण्डव हुँदा पनि प्रहरी प्रशासनले कुनै चासो देखाएको छैन । कानमा तेल र आँखामा पट्टी बाँधेर मस्त ।

न्यूरोड गेटनेरको दोबाटोमा भने पुलिस लाम लागेर बसेका थिए । गोरखापत्र र आरएनएसीमा आगो लागिसकेछ । त्यसैले हामीलाई तारो बनाइहेका आन्दोलनकारीलाई रोक्न पुलिस परिचालन भएको रहेछ ।

न्यूरोडको आन्दोलनमा मैले चिनेका एकजना मानिस पनि थिए– हेटौंडाका बद्री खतिवडा ।

१२ बजे कीर्तिपुरको यो अराजक भीडको कब्जामा परेका हामीलाई ५ बजे प्रहरीले नियन्त्रणमा लियो । पुलिसले रेस्क्यु गरेर ल्यायो भनांै न ।

रत्नपार्कमा थियो अञ्चलाधीश कार्यालय । त्यहाँ लगेर २÷३ घन्टामा छाडियो । शरण र म नै मेरो डेरामा गएर सुत्यौं ।
...
भोलिपल्ट हामीले चिताउँदै नचिताएको फल पो पायौं । पंचहरूलाई समेत जिल पारेर राजा वीरेन्द्रले जनमतसंग्रह घोषणा गरिदिए– सुधारिएको पंचायत कि बहुदलीय प्रजातन्त्र । जनमत संग्रह ।

बिपीले तत्कालै स्वागत गर्नुभयो । राजा र उहाँको छलफल भएर घोषणा भएको थियो वा राजाको एकतर्फी चालबाजी थाहा पाउने हैसियतमा म थिइनँ ।

बिपी, गणेशमान, किसुनजी जस्ता घाघडान नेता भएको पार्टीमा माथिसम्मको सूचना थाहा पाउने सामथ्र्य मेरो थिएन ।

बिपीको मेलमिलाप नीतिअनुसार पनि जनमत संग्रह मेल खाने प्रक्रिया जस्तो देखियो । त्यसैले पनि बिपीले सबभन्दा पहिला स्विकार्नुभएको थियो ।
जनमत संग्रहको चुनावले देशभरि राजनीतिक गतिविधि तीव्र हुने । कांग्रेसको संगठन विस्तार हुने तथ्यसँग पनि बिपी जानकार हुनुहुन्थ्यो ।

‘दरबारभित्र कम्युनिस्टहरू छिरेका छन्, सजिलै मेलमिलाप सफल हुन दिँदैनन्,’ बिपी भन्नुहुन्थ्यो, ‘राजा र कम्युनिष्टको गठबन्धन तोड्न पनि जनमतसंग्रह उपयोग गर्नुपर्छ ।’
...
‘काठमाडौंका कांग्रेसी र नेविसंघले तपाईंलाई कालो मोसो लगाए भन्ने आरोप छ, ल भन्नोस् के भा’को ?’ किसुनजीले मलाई सोध्नुभयो ।
‘होइन,’ मैले जवाफ दिएँ ।

कोठामा नेता त्रय र म छौं ।

तारिणीप्रसाद कोइरालाको चाबहिलको घरमा । बिपी त्यहीं बस्नुहुन्थ्यो ।

‘के भएको त ?’ किसुनजीले अर्को प्रश्न गर्नुभयो ।

बिपी र गणेशमान सुनिमात्ररहनुभएको छ ।

माले, मसाले र मण्डलेहरूको कर्तुत हो त्यो, मैले जवाफ दिएँ ।

 

किन ? किसुनजीले सोध्नुभयो ।

‘माले र मसाले आन्दोलनमा मिसिन खोजेका थिए, हामीले दिएनौं,’ मैले प्रष्ट जवाफ दिएँ, ‘त्यही भएर हामीभन्दा क्रान्तिकारी देखिन यो हर्कत गरेका हुन् ।’

 

मण्डलेहरूले पनि उनीहरूकै साथ दिएका थिए ।
 

मलाई किन किसुनजीले डाकेर यो सोध्नुभएको रहेछ भन्ने मैले पछिमात्र थाहा पाएँ ।
 

बिपीकहाँ कसैले खबर पुर्याएको रहेछ, गणेशमानका मानिसहरूले बलबहादुरलाई कालो मोसो दलेका हुन् । भीमसेनदास प्रधान, बल्लभ श्रेष्ठ, प्रदीपमान सिंह नै ठेला घँचेटिरहेका थिए ।
 

उनीहरू आन्दोलनको स्टेरिङ कमिटीमा बस्न पाइएन भनेर असन्तुष्ट भएको नेताहरूलाई थाहा थियो ।
 

यो खबर सुनेपछि बिपी रिसले चुर हुनुभएछ । गणेशमानलाई भन्नुभएछ, ‘बलबहादुरलाई हैन, यो मेरो मुखमा मोसो दलिएको हो ।’
 

‘अरुले कुटपिट गर्लान् भनेर उनीहरू बलबहादुरलाई बचाउन गएका हुन्,’ गणेशमानले भन्नुभएछ ।
 

तैपनि उहाँहरूबीच चर्काचर्की साम्य भएनछ ।

किसुनजीले उपाय निकाल्नु भएछ, ‘बलबहादुरलाई नै सोधौं न त ।’

 

मलाई डाकियो ।
 

मैले जे भएको त्यही कुरा राखिदिए । कसैले गलत खबर बिपीहरुलाई दिएको रहेछ ।
 

मेरो उत्तरले बिपीले चित्त बुझाउनुभयो ।
...
२०३६ सालले मलाई हिरो बनाएको थियो । नेतात्रयबाहेक अरुलाई म खासै गन्दैनथे पनि । दोस्रो पुस्ताका नेता भनिने विपीन कोइराला, शिवबहादुर वस्नेत, शेरबहादुर देउवा, रामचन्द्र पौडेल, चिरञ्जिवी वाग्लेहरू भन्दा मेरै जगजगी थियो ।

पार्टीले मलाई नेविसंघको कार्यबाहक सभापति वनाइदियो । तीनै जना नेताले मलाई नै प्रोजेक्सन गर्न थाल्नुभयो । वहुदलको पक्षमा भोट माग्न म बिपीसँग दर्जनौं सभाहरूमा पुगे ।

२०३७ वैशाख लागेपछि भने म आफ्नै जिल्ला सोलुखुम्वु गए । जिल्लामा पनि बहुदलको पक्षमा लहर नै आयो । तर परिणाम चित्त बुझ्दो आएन ।

पुलिस, प्रशासन, सेनाको शक्ति मात्र हैन पंचायतले पैसाको खोलो बगायो । त्यतिले पनि नपुगेर सरकारले ब्यालेट बक्स फुटाएर मतपत्र नै परिवर्तन गरेको सूचना हामीले पायौं ।

हुन त जनमत संग्रह घोषणा भएपछि यही घोटाला गर्ने बचनवद्वतासाथ सूर्यबहादुर थापा प्रधानमन्त्री भएका थिए । बहुदलको २० र निर्दलको पक्षमा २४ लाख मत खसेको घोषणा निर्वाचन आयोगले ग¥यो ।
...
बिपीले भने अनुसार मेलमिलापको ट्र्याकबाट मात्र हिँडेको भए हाम्रो आन्दोलन कहाँ पुग्थ्यो ?

मुलुकमा २०४६ र २०६२/६३ को आन्दोलन हुन्थ्यो कि हुन्थेन ?

यत्रो परिवर्तन आउँथ्यो कि आउँदैनथ्यो ?

नेपालमा गणतन्त्रको जग २०३६ सालकै आन्दोलनले खनेको हो ।

(केसीसँग अमित ढकालकिरण भण्डारीले गरेको कुराकानी ।)


 

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hundai

किनमेल

vianet

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • अब रेडलाइट एरिया खोले हुन्न? अब रेडलाइट एरिया खोले हुन्न?

    होटलमा प्रेमी–प्रेमिका होस् या श्रीमान–श्रीमती, महिला–पुरुष देख्नासाथ मिडिया साथै लगेर छापा मार्ने र थुन्ने काम सभ्य समाजका लागि पाच्य हुँदैन। राज्यले प्रहरी–प्रशासनको यस्तो प्रवृत्तिमा अंकुश लगाउनैपर्छ।

    मानवी पौडेल

  • के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर? के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर?

    साना खुद्रे पसलहरु वा रेष्टुरेण्टमा पाउरोटी खाने झोले पर्यटक मात्र लगेर पर्यटन क्षेत्र उभो लाग्छ त? आजको भोलि प्रतिफल खोज्ने क्षेत्र पर्यटन होइन। पर्यटकलाई सुविधा दिएर फाइदा लिने अवस्थामा हामी नभएका कारण अनुभव बेचेर प्रतिफल बढाउनुपर्ने अवस्था नेपाली पर्यटन उद्योगको छ। त्यसैले दिनहुँ जस्तो हुने जात्रा पर्वहरु, सय भन्दा बढी जातिहरुका धर्म, संस्कृति, संस्कारहरुलाई पर्यटनको भाषामा बेचेर लाभ लिन ढिलो गर्नु हुँदैन। विस्तृतमा

     

    सुधन सुवेदी

  • मुसहर वस्तीको साँचो कसलाई बुझाउँछौ, धुर्मुस–सुन्तली? मुसहर वस्तीको साँचो कसलाई बुझाउँछौ, धुर्मुस–सुन्तली?

    टिभी हेर्नेलाई हसाँउथे धुर्मुस–सुन्तली । हामी पनि हाँस्यौं होला । खुसी भयौं होला । काँचको पर्दामा हाँसो फुलाउने यी जोडीलाई बर्दिवासका मुसहरले टिभीमा देखेका थिए–थिएनन्? सधैं गरिबी, अभाव र पीडाले डामिएका ती मुसहरले कहाँ पाएर हेर्दा हुन् टीभी? रहर त कति हो कति हुँदो हो तर बाध्यता? बाध्यता र अभाबभन्दा ठूलो शत्रु के हुन्छ ?र, त्यही काँचका पर्दामा फुल्ने यो जोडीका रङ्गीविरङ्गी फूललाई ? मलाई लाग्छ, बर्दिवासका मुसहरले हाँस्न र खुसी हुन टीभी हेर्नु परेन। आफ्नो बस्तीमा पोतिएको खुसीको रङ् देखर हाँस्न थालेका छन्, अहिले ती।   खुसीको रङ् कस्तो हुन्छ? कठीन छ उत्तर दिन। उत्तर खोज्न बर्दिवासको मुसहर वस्ती नै जानुपर्छ । जहाँ पोतिदै छ, त्यो रङ्।

    शिव प्रकाश

साहित्यपाटी

  • नेपाली पनि नयाँ बनिसके नेपाली पनि नयाँ बनिसके

    ठूलै क्रान्तिको बिगुल फुक्छु भन्थ्यो छोरो

    आफ्नै बिहेमा नरसिंहा फुक्न सकेन

    अर्कैलाई मैले ज्याला तिरेर फुकाउनु पर्‍यो

    सिंगो नेपाल र सप्पै नेपालीको  नेतृत्व गर्छु भन्थ्यो

    मैले जुटाई दिएका दस-बीस जन्तिको नेतृत्व गर्दै दंग पर्‍यो।

    चट्याङ मास्टर

  • दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती

    ऊ बेला मुनाले आफ्ना मदनको बाटो छेक्न सकेकी थिइनन्। अहिले मदन हार खाइरहेको छ।’ अन्ततः ऊ ‘केयर गिभर’ को ट्याग भिर्दै इजरायल हान्निएकी थिई।  ‘अहिलेसम्म त केही बिग्रेको छैन। यताको चिन्ता छैन। हरपल मन त्यतै डुलिरहन्छ। छोरीलाई पुरा अवधि स्तनपान गराउन सकिन। आफ्नी आमाका रसिला दुधे स्तन चुस्न आँ गरिरहेकी उसको मुखमा तितेपाती कोचिदिएँ मैले। आधारभूत बालअधिकार समेत उपभोग गर्न पाइन उसले, मेरै कारणले। डर लागिरहन्छ, मलाई भोलि के भन्ली उसले?’

    शिव अर्याल

  • इन्गेजमेन्ट इन्गेजमेन्ट

    अव त्यसपछि मैल बोल्ने केही देखिन, मस्तिष्कमा शुन्यता छायो। तै पनि अन्तिम प्रयत्न गर्दै भनेँ, ‘हेर त्यसो नभन, म त बर्वाद हुन्छु, कसैको अगाडि मुख देखाउनलायक हुन्न, म त मरे पनि हुन्छ। तिम्रो पनि भविष्य ड्यामेज हुन्छ, के सोचेर यस्तो निर्णय गर्यौ?'

    लक्ष्मण अधिकारी

पाठक विचार

  • गगन थापा र विश्वप्रकाशहरुलाई चिठ्ठी !

    क्षमा गर्नुहोला, म कांग्रेसको सदस्य भएका कारण कांग्रेसको गर्विलो इतिहास र शक्तिशाली बर्तमानको विषयमा निश्चय पनि अनभिज्ञ छैन। सँगै देशको समृद्ध भविश्यको राजमार्ग आजको विद्यमान कांग्रेसको काम गर्ने सोच र शैलीले सुनिश्चित गर्न सक्दैन भन्ने कुरामा पनि अनभिज्ञ छैन। नेतृत्वका लक्ष्यहरु सधै आफू केन्द्रित मात्र छन्। सत्ता र शक्ति जोगाउन मात्र नेतृत्वको प्राथमिकताको विषय बन्छ। नेतृत्वसँग न इमान–जमान छ, न विधि र प्रकृया छ, न सपना र कल्पनाशिलता, न समस्याहरुको समाधान गर्नसक्ने कार्यकौशलता छ। त्यसैले महोदयहरु, मेरा अघि देश फेर्नका लागि भनेर कांग्रेस फेरिन्छ कि फेरिदैन भन्ने प्रश्न खडा भएको छ।

    चन्द्र के.सी.

  • भारतीय प्रहरीको गोलीले नेपाली मारिँदा साझा बसमा आगो किन?

    नेपालमा हुने बन्द हड्तालका कार्यक्रममा धेरैजसो आगजनी र तोडफोडका कार्यक्रम सम्भवत: विप्लवले नै आयोजना गरेका बन्दमा हुने गर्छन्। त्यसमा पनि धेरै नोक्सानी मजदुर वर्गले नै खेप्नुपरेको देखिन्छ। चालकलाई ट्याक्सी भित्रै राखेर बाहिरबाट आगो लगाइएका घट्ना समेत हामीले यस्ता बन्द हड्तालमा देखिसकेका छौँ। ती घटनासम्म त मैले पनि  केही लेखिनँ। माओवादी जनयुद्धको समयमा यस्ता आगजनीका घट्ना धेरै देखिएकाले पनि स्वभाविकै ठानियो।

    कृष्णप्रसाद शर्मा

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट