प्रधानमन्त्रीज्यू, चुरेभूमिलाई मरुभूमि नबनाईयोस्!

  • Get News Alerts

मेरो देश नेपालको बारेमा कसैलाई वर्णन गर्न पाउँदा मेरो छाति गर्वले फूल्छ। सुन्नेहरू चाख मानेर मेरो हिमाल र मेरो पहाड़ अनि तराईका कथा सुन्छ, मेरो देशका धरोहरहरु बारे सुनेर एकैछिन् हराउँछन् अनि अन्तमा प्राय: सबैले मलाई सोध्छन् : हे म्यान, ह्वाई आर यु हियर?

म यतिन्जेलसम्म ठडिएको मेरो शिर अनायास झुकाउँछु र कुरो अन्यत्र मोड्छु । किनकी मेरो देशको म बदख्वाई र नकारात्मक कुराको प्रचार म किमार्थ गर्दिनँ।

म कसरी भनूँ मेरो देश चक्रै चक्रको कुचक्रमा फँसेको छ भनेर, म कसरी भनूँ मेरो देश केही मुठ्ठीभर मान्छेहरुको र दलदासहरुको चंगुलमा फँसेको छ भनेर, म कसरी भनूँ स्वार्थको राजनीतिको रापमा देश भत्भति पाकिरहेको छ भनेर ! कसरी भनूँ यहाँ राज्यका अंग अंगमा दलका दासहरुले योग्यता हैन चाकरीको भरमा नोकरी पाउँछन् भनेर ! त्यसैले जब जब अमेरिकीहरुले 'ह्वाई आर यु हियर' भन्छन् तब तब म त्यही नोष्टाल्जियामा हराउँछु । अनि आफैले उठाएको सवाललाई बिषयान्तर गर्छु ।

देश सामाजिक र साँस्कृतिक रुपमा त मरुभूमि बनेकै थियो तर खबरहरु हेर्दै जाँदा सरकारको तयारीले तराईको चुरे क्षेत्र पनि भौगोलिक रुपमै मरुभूमि बन्ने भयों भन्ने चिन्ताले मलाई सतायो : सरकारले भारतलाई ठूलो मात्रामा ढुंगा गिट्टी र बालुवा निकासी गर्ने रे ! मलाई आशा छ यो ख़बर सत्य नहोस् ।

तराईका शहर र शहरोन्मुख गाउँका खेतीयोग्य ज़मीन  यसैपनि जग्गा प्लटिङ्गले खचाखच छन् ।  युवाहरु निर्यात गरेर हामीले प्लटिंगमा पैसा खन्याईरहेका छौँ, कंक्रिटको जंगल बनाउने पूर्वअभ्यास गरिरहेका छौं । बिहान बेलुका खाने गासको लागि बार्षिक अरबौँको त चामल मात्रै आयात गरिएछ, फलफूल देखि अन्य कृषि जन्य उपजको त कुरै छोडौँ , त्यस्तो बेला नेपालबाट कमसेकम ढुंगा गिटी र बालुवा त निकासी हुन्छ भन्दा एउटा साधारण ख़ुशी त होला तर यही एउटा खुशी हात लगाउँदा हाम्रै चुरेको भविष्य कहाँ जाला ?

२०७१ साउन  १ देखि शुसील कोईराला सरकारले गरेको ढुंगा, गिट्टी र वालुवाको निकासीमा लगाईएको रोक वर्तमान सरकारले फुकाउने तयारी गरिरहेको भन्ने ख़बर सुनेपछि यस्तो लाग्यो: नेपालको राजनीति देश बिकास गर्न होईन भारतको बिकास गर्न संचालित छ । देशको पर्यावरण देखि भविष्य जोडिएको यति सम्बेदनशील कुरामा सरकारी अधिकारीहरु किन ज़िम्मेवार हुन नसकेका होलान् ?

अहिले पनि देशका मुख्य नदीनाला भारतको खटनमा छन्, देशका साँस्कृतिक धरोहरमा भारतकै गिद्दे दृष्टि छ, सरकार बनाउने र ढाल्नेमा भारतकै हात छ, देशका नेताहरु भारतकै एजेण्डा लिएर चल्ने गर्छन्, अनि यहाँ भएका प्राकृतिक सम्पदामा भारतले किन आँखा नलगाओस, हाम्रो संबिधानमा त भारतकै खटन चल्छ ।

हामी आर्थिक समृद्धिका कुरा गर्छौ, राज्य पुनर्संरचनाको कुरा गर्छौँ तर देशको दीर्घकालीन हितको कुरा बिर्सिन्छौँ अनि त्यसको फाईदा भारतले लिन्छ, लिईरहेको छ । जानेर नजानेर हाम्रा सरकारहरु भारतले तयार गरेको बलीको बोको बनिरहेका छन् , सामान्य प्रश्न छ : उसका सीमावर्ती शहर हाम्रो गिट्टी बालुवा र ढुंगाले मात्र बन्छन भने हामीले यो सिमीत प्राकृतिक स्रोत सकिएपछि के गर्ने ? अहिले तराईमा भूमिगत जलस्रोतको अवस्था भयावह छ, जंगल फँडानी, भूक्षय र प्लटिंग अनि ठूला ठूला एक्साभेटर प्रयोग गरी नदीबाट ढुंगा बालुवा र गिट्टी निकाल्दै गए कतिन्जेल बाँकी रहला ?

यसै पनि चुरे क्षेत्र प्राकृतिक प्रकोपको जोखिममा छ । बर्षेनी लाखौँ टन मलिलो माटो बगेर भारततिर गईरहेकै छ, यही क्रममा माटो बग्ने हो भने नेपालको छाती चुरे क्षेत्र भोलि मरुभूमिमा परिणत हुने छ त्यस माथि ठूलो संख्यामा ओसार्ने हो भने त त्यो रित्तिन कति समय लाग्ला र ?

अझ त्यत्रो ठूलो भूगोल भएको भारतलाई हाम्रो प्राकृतिक स्रोत निर्बाध रुपमा ओसार्न दिने हो भने त्यसको आडमा हुने अवैध ओसार पसार, बन्यजन्तु तथा काठको तश्करी तथा अन्य वातावरणीय असरको शिकार हामी हुनेछौ । एक दशकको द्वन्दमा मासिएका हजारौ पूर्वाधार तथा आगामी पूर्वाधार निर्माण गर्दा हामीलाई चाहिने यी अनविकरणीय सम्पदा त्यो बेला कहाँ खोज्ने ?

त्यो बेला 'घ्यू न तेल पका बूढी सेल' भनेजस्तै हुनेछ । हामी फेरि परनिर्भर हुनेछौ ।

तसर्थ हाम्रो प्यारो चुरेको छाती निचोरेर भोलि हाम्रो नयाँ नेपाल निर्माण गर्न चाहिने अमूल्य सम्पदा कौड़ीको मूल्यमा बेचेर भयानक गल्ती नगरियोस्, हाम्रो चुरेभूमि भोलि मरुभूमि नबनाईयोस् । कसैलाई खुशी पार्न हामीले हाम्रो छाती खोस्रेर दिए हाम्रा सन्ततिले भोलि के पाउने ? सरकारले बेलैमा सोचोस ! हामी अहिलेलाई आत्मनिर्भर भएको एउटै मात्र क्षेत्र यही हो यो पनि गुमाउने धृष्टता नहुँदै नागरिक समाज पनि चनाखो हुनुपर्छ ।

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hundai

किनमेल

vianet

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • एक नर्सको अनुभवः अस्पतालले बिरामी कुरुवालाई पनि बिरामी बनाउँछन् एक नर्सको अनुभवः अस्पतालले बिरामी कुरुवालाई पनि बिरामी बनाउँछन्

    उपचार गराउन पैसा जुटाउने तनाब, बिरामी निको होस् भन्ने तनाव र अझ नेपालमा त छुट्टै अस्पतालले दिएको भागदौडको तनाव। यस्तो अवस्थामा कुरूवा नै बिरामी पर्न सक्छन्। मैले नर्सिंङ सकाएर काम गरेको दुई वर्षको अनुभवमा यस्ता थुप्रै कुरूवा देखेँ जो स्वयम् आफैं सिथिल भएर र कमजोरीका कारण बेहोस भएर लडे। यो देख्ता मन कुँडिन्थ्यो।

    सुजता अधिकारी

  • अब रेडलाइट एरिया खोले हुन्न? अब रेडलाइट एरिया खोले हुन्न?

    होटलमा प्रेमी–प्रेमिका होस् या श्रीमान–श्रीमती, महिला–पुरुष देख्नासाथ मिडिया साथै लगेर छापा मार्ने र थुन्ने काम सभ्य समाजका लागि पाच्य हुँदैन। राज्यले प्रहरी–प्रशासनको यस्तो प्रवृत्तिमा अंकुश लगाउनैपर्छ।

    मानवी पौडेल

  • के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर? के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर?

    साना खुद्रे पसलहरु वा रेष्टुरेण्टमा पाउरोटी खाने झोले पर्यटक मात्र लगेर पर्यटन क्षेत्र उभो लाग्छ त? आजको भोलि प्रतिफल खोज्ने क्षेत्र पर्यटन होइन। पर्यटकलाई सुविधा दिएर फाइदा लिने अवस्थामा हामी नभएका कारण अनुभव बेचेर प्रतिफल बढाउनुपर्ने अवस्था नेपाली पर्यटन उद्योगको छ। त्यसैले दिनहुँ जस्तो हुने जात्रा पर्वहरु, सय भन्दा बढी जातिहरुका धर्म, संस्कृति, संस्कारहरुलाई पर्यटनको भाषामा बेचेर लाभ लिन ढिलो गर्नु हुँदैन। विस्तृतमा

     

    सुधन सुवेदी

साहित्यपाटी

  • नेपाली पनि नयाँ बनिसके नेपाली पनि नयाँ बनिसके

    ठूलै क्रान्तिको बिगुल फुक्छु भन्थ्यो छोरो

    आफ्नै बिहेमा नरसिंहा फुक्न सकेन

    अर्कैलाई मैले ज्याला तिरेर फुकाउनु पर्‍यो

    सिंगो नेपाल र सप्पै नेपालीको  नेतृत्व गर्छु भन्थ्यो

    मैले जुटाई दिएका दस-बीस जन्तिको नेतृत्व गर्दै दंग पर्‍यो।

    चट्याङ मास्टर

  • दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती

    ऊ बेला मुनाले आफ्ना मदनको बाटो छेक्न सकेकी थिइनन्। अहिले मदन हार खाइरहेको छ।’ अन्ततः ऊ ‘केयर गिभर’ को ट्याग भिर्दै इजरायल हान्निएकी थिई।  ‘अहिलेसम्म त केही बिग्रेको छैन। यताको चिन्ता छैन। हरपल मन त्यतै डुलिरहन्छ। छोरीलाई पुरा अवधि स्तनपान गराउन सकिन। आफ्नी आमाका रसिला दुधे स्तन चुस्न आँ गरिरहेकी उसको मुखमा तितेपाती कोचिदिएँ मैले। आधारभूत बालअधिकार समेत उपभोग गर्न पाइन उसले, मेरै कारणले। डर लागिरहन्छ, मलाई भोलि के भन्ली उसले?’

    शिव अर्याल

  • इन्गेजमेन्ट इन्गेजमेन्ट

    अव त्यसपछि मैल बोल्ने केही देखिन, मस्तिष्कमा शुन्यता छायो। तै पनि अन्तिम प्रयत्न गर्दै भनेँ, ‘हेर त्यसो नभन, म त बर्वाद हुन्छु, कसैको अगाडि मुख देखाउनलायक हुन्न, म त मरे पनि हुन्छ। तिम्रो पनि भविष्य ड्यामेज हुन्छ, के सोचेर यस्तो निर्णय गर्यौ?'

    लक्ष्मण अधिकारी

पाठक विचार

  • गगन थापा र विश्वप्रकाशहरुलाई चिठ्ठी !

    क्षमा गर्नुहोला, म कांग्रेसको सदस्य भएका कारण कांग्रेसको गर्विलो इतिहास र शक्तिशाली बर्तमानको विषयमा निश्चय पनि अनभिज्ञ छैन। सँगै देशको समृद्ध भविश्यको राजमार्ग आजको विद्यमान कांग्रेसको काम गर्ने सोच र शैलीले सुनिश्चित गर्न सक्दैन भन्ने कुरामा पनि अनभिज्ञ छैन। नेतृत्वका लक्ष्यहरु सधै आफू केन्द्रित मात्र छन्। सत्ता र शक्ति जोगाउन मात्र नेतृत्वको प्राथमिकताको विषय बन्छ। नेतृत्वसँग न इमान–जमान छ, न विधि र प्रकृया छ, न सपना र कल्पनाशिलता, न समस्याहरुको समाधान गर्नसक्ने कार्यकौशलता छ। त्यसैले महोदयहरु, मेरा अघि देश फेर्नका लागि भनेर कांग्रेस फेरिन्छ कि फेरिदैन भन्ने प्रश्न खडा भएको छ।

    चन्द्र के.सी.

  • भारतीय प्रहरीको गोलीले नेपाली मारिँदा साझा बसमा आगो किन?

    नेपालमा हुने बन्द हड्तालका कार्यक्रममा धेरैजसो आगजनी र तोडफोडका कार्यक्रम सम्भवत: विप्लवले नै आयोजना गरेका बन्दमा हुने गर्छन्। त्यसमा पनि धेरै नोक्सानी मजदुर वर्गले नै खेप्नुपरेको देखिन्छ। चालकलाई ट्याक्सी भित्रै राखेर बाहिरबाट आगो लगाइएका घट्ना समेत हामीले यस्ता बन्द हड्तालमा देखिसकेका छौँ। ती घटनासम्म त मैले पनि  केही लेखिनँ। माओवादी जनयुद्धको समयमा यस्ता आगजनीका घट्ना धेरै देखिएकाले पनि स्वभाविकै ठानियो।

    कृष्णप्रसाद शर्मा

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट