यो पालिको भोट नयाँ बैकल्पिक शक्तिलाई

चुनाव
  • Get News Alerts

tata

२० वर्ष अघि स्थानीय निर्वाचन हुँदा म सानै थिए। हामी गाउँमा बस्थ्यौँ। एक त कलिलो उमेर त्यसमाथि राजनीति के हो थाहा थिएन। गाउँमा मुखियाको लागि दुई जनाको उम्म्वेदारी थियो। अरु पनि थिए होलान्, तर याद भएन।

रुख छापवाला उम्मेद्वार काकाको साईनो लाग्नेवाला थिए भने सूर्य छाप चै ठूलो बुवाको साईनो लाग्नेवाला। नातामा भने दुबै पर्थेनन्। त्यतिखेर कांग्रेस र कम्युनिस्ट भनेर पनि बुझ्नसक्ने थिइनँ म। बुझ्थे र केवल (रूख छापले जिते फलानो काका मुखिया हुने, सूर्य छापले जिते फलानो ठूलोबुवा मुखिया हुने। मान्छेले कसैलाई चिनेकै आधारमा त भोट दिने होला जस्तो लाग्थ्यो। तर हाम्रो परिवारको सम्बन्ध दुबै उम्म्वेदारसँग राम्रै थियो। दुबैजना भोट माग्न आउँदा, आमाले हुन्छ भनेर पठाउनुभएको याद छ। त्यै भएर चुनावको दिन भोट हालेर आउनु भएको आमालाई सोधेँ, -भोट कस्लाई हाल्नुभयो भनेर। तर आमाले नाम नै भन्नुभएन। शायद केटाकेटीबाट एक कान मैदान हुँदै उँहाले भोट नदिएको उम्म्वेदार सम्म कुरा पुग्ला र सम्बन्ध बिग्रेला भनेर हो कि, भन्नुभएन। भन्नुभो आफूले कस्लाई भोट हालेको भनेर देखाउन पनि हुँदैन, भन्न पनि हुँदैन। जे होस्, रुख छापवाला काका गाउँको मुखिया बने। हाम्रो सम्बध दुबै उम्मेद्वार र उनका परिवारसँग उस्तै रहयो।

म न त राजनीति शास्त्रको विद्यार्थी हुँ न त नेपाली राजनीति बारे गहिरो र सुक्ष्म अध्ययन नै गरेको छु। मेरो हैसियत केवल एक सचेत नागरिक हुनु हो र त्यही हैसियतमा यो लेख लेख्दैछु।

नेपाली ईतिहास पल्टाएर सर्सर्ती हेर्दा एउटा कुरा के बुझिन्छ भने देशमा हरेक पल्ट ब्यवस्था परिवर्तन हुँदा एउटा न एउटा नयाँ शक्ति मुलधारमा स्थापित भएको छ। वा भनौ, अहिले नेपालका प्रमुख दलहरु कुनै न कुनै ब्यवस्था परिवर्तन हुँदा नै मुल्धारे राजनीतिमा स्थापित भएका हुन्। २००७ सालमा राणा शासन अन्त्य भइ नयाँ ब्यवस्था आउँदा तत्कालिन नयाँ शक्ति थियो नेपाली कांग्रेस। धेरै लामो समयसम्म देशको बागडोर सम्हालेको नेपाली कांग्रेसको सुरुवाती संकल्प र संस्थापक नेताहरु प्रतिकै विश्वाशले होला यो पार्टी अहिलेसम्म नेपाली राजनीतिको एक प्रमुख शक्ति रहिआएको छ।

नेकपा एमाले पनि २०४६ सालको आन्दोलन ताकाको नयाँ शक्ति हो। नेपाली जनताले तत्कालिन नयाँ शक्ति नेकपा एमालेलाई पनि विश्वाश गरेकै हो, त्यही भएर नै ऊ लामै ईतिहास भएको नेपाली कांग्रेसको एक प्रमुख बिपक्षी भएर उभिन सफल भयो। त्यसपछि एकातिर परिवर्तनको नौलो मुद्दा लिएर माओवादीले जनयुद्व चर्काउदै थियो भने अर्को तिर राजा ज्ञानेन्द्रले आफूलाई नयाँ शक्ति मानेर सत्ता हातमा लिए।

त्यसपछिको परिवर्तन भने मेरो पुस्ताले देखेको सबैभन्दा ठूलो परिवर्तन हो र शायद हुनेछ। २०४६ सालको आन्दोलनमा सानै थिइयो र राजनीतिक चेत थिएन तर यसपल्ट चै आन्दोलनमा नारा समेत लगाइेको थियो। पछिल्लो ब्यवस्था परिवर्तन पछि मुल्धारमा स्थापित भएको तत्कालिन नयाँ शक्ति थियो माओवादी। आफू हुर्कदै गर्दा देखेको राजनीतिक अस्थिरता र खिचातानीबाट आजित मेरो पुस्ताले परिवर्तनको सम्बाहक बनेको माओवादीलाई सुरुमा एकदम विश्वाश गरेको थियो। त्यस्को नतिजा संविधानसभाको पहिलो चुनावमा देखियो। नेपाली जनताले एक्पल्ट फेरि नयाँ शक्तिलाई साथ दिए। केन्द्रमा मात्र होइन, क्षेत्रिय राजनीतिमा हेर्ने हो भने पनि मधेसी जनाधिकार फोरमले पहिलो चुनावमा ल्याएको मत हेरे पुग्छ।

जति निरास हामीभन्दा अघिल्लो पुस्ता आफूले विश्वाश गरेको तत्कालिन नयाँ शक्तिबाट थियो, त्यो भन्दा कयौँ गुणा निरास हाम्रो पुस्ता संविधान सभाको पहिलो चुनावपछि माओवादीसँग भएको थियो। किनभने माओवादीले वाचा गरेको परिवर्तनका लागि कसैले घरबार, ठाउँ-थलो, छरछिमेक वा आफन्त भनौ, धेरैले केही न केही गुमाएका थिए। तर माओवादीले परिवर्तन संस्थागत गर्नबाट मात्र चुकेन, परम्परागत दलहरु जस्तै भ्रष्ट र सत्ता-उन्मत्त देखियो।

त्यही भएर माओवादीले हाम्रो पुस्तालाई गरेको विश्वासघातको परिणाम उसले संविधान सभाको दोस्रो चुनावमा भोग्यो। तर बिडम्बना के भने त्यतिखेर माओवादीलाई सबक सिकाउन उसको भाग भोट दिनलाई अरु कुनै नयाँ शक्ति नै थिएन। अरु बिकल्प नभएपछि भोट फेरि नेपाली काङ्रेस र नेकपा एमालेको पोल्टामा गयो। यही मौकाको फाईदा राजावादी पार्टी रा.प्र.पा नेपाललाई पनि भयो। तसर्थ त्यतिबेला नभएको मामाभन्दा कानो मामा ठिक सरह पाएको भोटलाई कांग्रेस, एमाले वा रा.प्र.पालाई जनताले विश्वाश गरेको दिएको जनमत नठान्दा नै उपयुक्त होला। जसोतसो नयाँ संविधान त बन्यो, तर त्यस्को कार्यन्यन महाभारतभन्दा काम देखिएको छैन।

अहिले फेरि देश चुनावमय भएको छ। स्थानीय निर्वाचन ढोकैमा आइपुगेको अवस्था छ। तर यसपाली भने गत चुनावजस्तो बिडम्बना छैन। गणतन्त्र नेपालको नयाँ संबिधानलाई संस्थागत गर्ने यस चुनावमा हाम्रो अगाडि केही नयाँ र बैकल्पिक शक्तिहरु देखा परेका छन्। केही नामले मात्र नयाँ शक्ति तर उही पुरानै ढाँचाका नेताहरु भएका छन भने केही कामले नयाँ शक्ति मानिएका हुन्। नामै किटेर भन्नुपर्दा अघिल्लो पार्टी बाबुराम भट्टराईको नयाँ शक्ति पार्टी हो भने पछिल्लो पार्टी बिबेकशील नेपाली दल हो। हालै आफुलाई अर्को बैकल्पिक शक्तीको रुपमा आफुलाई प्रश्तुत गरेको छ साझा पार्टीले। अब फेरि बेला आएको छ हामीले संस्थागत परिवर्तनका पक्षमा मतदान गर्न र यो पाली हामीले एक्पल्ट नयाँ बैकल्पिक शक्तीलाई विश्वास गर्नैपर्छ।

बाबुरामको नयाँ शक्ति पार्टी भित्रै मेलमिलाप नभएको हुँदा र यस्को नेतृत्वले पहिले गरेर देखाउने मौका पाइसकेको र त्यस्को परिणाम पनि हामीले देखिसकेको भएर उक्त पार्टीलाई फेरी विश्वास गर्नु भनेको आँफैलाई विश्वासघात गरे सरह हुन्छ।

त्यही भएर यस्लाई पुरानै शक्तिमा राखौँ। अहिलेको वास्तविक नयाँ शक्ति भनेको बिबेकशील नेपाली दल र साझा पार्टी हो र अब आउने चुनावमा यी दुबै शक्तिबिच प्रतिस्पर्धा हुनुपर्छ। हामीले हरेक परिवर्तन सँगै कुनै नयाँ शक्तिलाई विश्वास गरेर हेर्‍यौ। धेरैजसो धोका सरह नै पायौ, फेरी किन नयाँ पार्टीलाई विश्वाश गर्नु भन्ने प्रश्न आउन सक्छ तर एक अन्तिमपल्ट भए पनी यी दुई बैकल्पिक शक्तिलाई हामीले संकाको सुबिधा भने दिनैपर्छ।


नयाँ बैकल्पिक शक्तिलाई भोट किन दिने भन्ने प्रश्नको उत्तर पाउन हामीले पुराना परम्परागत शक्तीहरुले के दिए भनेर हेरे पुग्छ। भ्रष्ट कार्यपालिका, जर्जर स्वास्थ्य सेवा, अब्यवहारिक् शिक्षा प्रणाली, प्रतेक क्षेत्रमा राजनीतिक हस्तछेप, दलीय सिन्डिकेट आदि इत्यादि।

यहाँसम्म कि देशका कयौँ ठाउँमा जीवनयापनका सामान्य बस्तु र सेवाहरु पनि छैन। दिए त केवल रेमिटान्स र दाताको पैसाबाट चल्ने अब्यवस्थित बिकास्सोन्मुख देश। जब कि यही अवधीमा राम्रो नेतृत्व पाएका हामी भन्दा गरिब देश कहाँ पुगिसके। परम्परागत पार्टीहरुमा कोही राम्रा र विश्वास गर्न सकिने नेता हुँदै नभएका हैनन् र उनीहरुले गरेरै देखाएका पनि छन्। तर त्यत्रो लामो ईतिहास भएको पार्टीहरुमा औंलामा गन्न सक्ने जति मात्र क्षमतावान र बिश्वासिलो नेताहरु भेट्नु भनेको दुस्खको कुरा हो। नयाँ बैकल्पिक शक्तिलाई भोट दिने अर्को कारण भनेको यी पार्टीहरुमा केही गर्छु भनेर अगाडि बढेका अधिकांश सदस्यहरु युवा छन। अहिले हाम्रो समाज छिटोछरितो रफ्तारमा परिवर्तन हुन खोज्दैछ भने हाम्रो ब्यवस्था सुस्त गतिमा परिवर्तन हुने गरी डोर्याइेको छ।

यही समाज र ब्यवस्थाको रफ्तारको फ्रिक्वेन्सी नमिलेकै कारण देश अल्झिरहेको हो, र यो फ्रिक्वेन्सी मिलाउने काम युवाहरुबाट मात्र सम्बव छ। हामीलाई भोलि मात्र देश राम्रो होस् भन्ने छैन, ३० वर्ष पछिको समाज यस्तो बनाउने भनि अघि बढ्नुछ र त्यो सम्भव तुल्याउन परम्परागत शैली र नेतृत्व दुबै छोड्नुपर्छ। साच्चै, अब पालो नयाँ पिँढीको हो, देशको हरेक क्षेत्रमा।

अहिलेका नयाँ वैकल्पिक शक्तिहरूलाई चुनाव जित्न सजिलोचै छैन। किनभने संविधान सभामा माओवादीलाई भोट दिने हाम्रो पुस्ताका धेरैजना देशमा छैनन्। देशमा हामीभन्दा अघिल्लो र अझै अघिल्लो पुस्ता धेरै छन् र पुरानो पुस्ताले विश्वास गर्ने भनेकै पुरानै नेतृत्वलाई हो। तर हामीले एउटा काम भने गर्न सक्छौ। उहाँहरूलाईको नयाँ पुस्ताका नयाँ शक्ति प्रति विश्वास बढाउने काम चै हामी गर्न सक्छौ। उहाँहरूलाई हामीले भन्नुपर्ने हुन्छ कि अबको समाज हामीले आफ्नो लागि हैन अर्को पुस्ताको लागि बनाउनेवाला छौं। उहाहरुको विश्वाश जित्न सके, यो पाली फेरि नयाँ बैकल्पिक शक्तिले जित्नसक्छ र हामीले जिताउनुपर्छ। हामीभन्दा पछील्लो पिढीले हामीलाई धन्यवाद भन्न सक्ने गरी बनाएर यो समाज र यो देश उनिहरुलाई सुम्पिन सके धेरै हुनेछ।

त्यसैले यो हामी म आफ्नो बुवा र आमा दुबैलाई भन्नेछु, रुख छाप र सुर्य छापमा धेरै विश्वास गरिसक्नु भयो, यो पाली नयाँलाई विश्वाश गर्नु। सबैले यति गरे आशा गरौँ देश बन्छ, हाम्रै पालामा।

Hyundai
nic asia
mahindra

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hyundai

किनमेल

vianet

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • बालबालिकाहरुमा लुकेको संबेदनशील समस्या ‘थाइराइडको समस्या’ बालबालिकाहरुमा लुकेको संबेदनशील समस्या ‘थाइराइडको समस्या’

    बिश्वमा करिब २०० मिलियन भन्दा बढी मानिसहरुमा थाइराइडको कारण बिरामी हुने गरेको पछिल्लो तथ्याङ्कहरुले देखाएका छन्। यो समस्या मध्ये ५० प्रतिशत बिरामीहरुको जनचेतना नभएको देखिएको छ। बिश्वको जनसंख्याको करिब ३० प्रतिशत मानिसहरु आयोडिन कमी भएका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने गरेको अध्ययनहरुले देखाएको छ।

    डा. बिनोद कुमार साह

  • अमेरिकामा तालिम अमेरिकामा तालिम

    (तिब्बतबाट नेपाल आएपछि गोम्पोले पुनः विवाह गरे। सन् २००८ मा पनि मैले उनलाई भेटेको थिएँ। तिब्बती संस्कारमा मृतक व्यक्तिको नाम नभन्ने चलन छ। त्यो कुरा मलाई त्यतिबेलासम्म थाहा थिएन, थाहा भएको भए सोध्ने पनि थिइनँ। तिब्बती संस्कार थाहा पाएपछि मैले तिब्बतीसँग कुरा गर्दा नाम बताउन मिल्ने भए मात्र बताउनु होला भन्ने गरेको छु। गोम्पोले मृतक आमा र छोरीको नाम बताउँदा आँखाभरि आँसु लिएका थिए। मैले उनको पुरानो घाउ कोट्याएर दुःख दिएँ। मेरै कारण टलपलाएको थियो गोम्पोको आँखामा आँसु। क्षमा गर साङ्गे गोम्पो!)

    श्रीभक्त खनाल

  • कांग्रेस नेता विश्वप्रकाश शर्माको केपी ओलीलाई पत्र-किन छोड्नु भएको त्यो झापा? कांग्रेस नेता विश्वप्रकाश शर्माको केपी ओलीलाई पत्र-किन छोड्नु भएको त्यो झापा?

    म फेरि भन्छु हामी झापाली हुनुभन्दा अघि नेपाली हौं। नेपालको हित हुनसके झापाको पनि हित भइ हाल्छ। तर, हाम्रो सपनाको नेपाल भनेको सबै नेपाली काठमाडौंको भूगोलमा थुप्रने भन्ने होइन। आ-आफ्नो जिल्ला र गाउँ बनाउन दत्तचित्त हुनु भनेको पनि नेपाल बनाउन योगदान गर्नु हो। एक ‘राजनेता’ हुनुको हैसियतमा तपाईँको ब्यक्तित्वले शहरलाई होइन गाउँलाई केन्द्र बनाउन अपिल गर्नुपर्दथ्यो। गाउँको माटोलाई छाडेर शहरको धुलोमा देश खोज्न निरुत्साहित गर्नु पर्दथ्यो। कमरेड आफ्नै पिताजीलाई शोध्नुस् किन उहाँलाई प्रधानमन्त्री छोराको बालुवाटारमा भन्दा झापा गाउँको बालुवा र धुलोको बसाइ उचित लाग्यो?

साहित्यपाटी

पाठक विचार

  • राजीनामाले उज्यालियो दाहालको छवि

    लोडसेडिङ अन्त्य, ओबरमा हस्ताक्षर, फास्ट ट्रयाक लगायतका राम्रा काम दाहाल नेतृत्वको सरकारले अघि बढाएको छ। तिनको सह्राना गर्न कन्जुस्याईं गर्न हुँदैन। मुख्य कुरा यदि दाहालको राजीनामाभित्र कुनै भित्री खेलहरु सम्मिलित छैनन् भने उहाँको यो कदम अत्यन्त प्रशंसनीय छ। साथै दाहालले आफ्नो कद उँचो गर्ने अवसर सहर्ष सदुपयोग गर्नुभएको छ। वचनमा ढुक्क बन्न नसकिने मानिस भनेर चिनिने उहाँको छवि उजिल्याएको छ।

    कल्पना भट्टराई

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट