२५ हजार सरकारी कर्मचारी कामविहीन हुने

  • Get News Alerts

united
संघीय संरचनामा कर्मचारी व्यवस्थापन
tata

नयाँ संविधानको प्रावधानअनुसार नेपालको राज्य संरचना केन्द्र, प्रदेश, स्थानीय तहमा रुपान्तरण भएको छ। यसको व्यवहारिक कार्यान्वयनसँगै सार्वजनिक सेवा प्रवाहको संरचना पनि बद्लिने छ।

आवश्यकताअनुसार अब संघीय, प्रदेश र स्थानीय तहले आ-आफ्नो प्रशासन सञ्चालन गर्नेछन्। संविधानको अनुसुची ६मा रहेको प्रदेशको अधिकार सूचीमा निजामती सेवा समावेश भएको छ। अनुसुची ८ ले स्थानीय तहलाई पनि यो अधिकार दिएको छ। संविधानका यी प्रावधानअनुसार अब संघ, प्रदेश र स्थानीय तहका आ-आफ्नै निजामति संरचना हुने छन्।  

यसका लागि अहिलेको एकात्मक संरचनाको कर्मचारी प्रशासनलाई संघीय संरचनामा बदल्नु पर्ने हुन्छ। नेपाल सरकारले सङ्क्रमणकालीन् व्यवस्थामार्फत् अहिलेको संरचनालाई बदल्न सक्ने अधिकार संविधानले दिएको छ। अर्थात् अहिलेका कर्मचारीलाई नै संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा समायोजन गरी संक्रमणकालीन् सेवा प्रवाहको व्यवस्था मिलाउन सक्ने छ।

निजामती किताबखानाको २०७३ माघ मसान्तसम्मको तथ्यांकअनुसार प्राविधिक र अप्राविधिक दुवै गरी ८३ हजार तीन सय निजामति  कर्मचारी कार्यरत छन्। स्थानीय निकायमा करिब २५ हजार कर्मचारी कार्यरत छन्। अब बन्ने नयाँ संरचनामा सरकारले एक लाख आठ हजार जति कर्मचारी समायोजन गर्नु आवश्यक हुन्छ।

प्रशासन सुधार कार्यान्वयन तथा अनुगमन प्रतिवेदन २०७३ ले कुनैपनि विभाग नरहने गरी संघमा १२ तथा प्रदेशमा १० मन्त्रालय राख्न प्रस्ताव गरेको छ। संघमा १३ र प्रदेशमा ४ संवैधानिक आयोग राख्न यो प्रस्तावले सुझाएको छ।

अहिलेको दरबन्दी हेर्न हो भने १५ मन्त्रालय र १३ आयोग र अन्य कार्यालय समेतमा गरी धेरैमा ५ हजार कर्मचारी मात्र आवश्यक पर्ने देखिन्छ। एउटा प्रदेशमा १० मन्त्रालय र ४ आयोग र अन्य कार्यालयसमेत गरी एक हजार कर्मचारी आवश्यक पर्ने देखिन्छ। ७ प्रदेशमा यो संख्या अधिकतम सात हजार हुन्छ।

८३ हजारमध्ये १२ हजार कर्मचारीमात्रै संघ र प्रदेशमा खपत हुने हुँदा बाँकी निजामती ७१,३०० तथा स्थानीय निकायका २५,००० कर्मचारीलार्इ स्थानीय तहमा समायोजन गर्नुपर्ने देखिन्छ।

स्थानीय तह पुनसंरचना आयोगको विष्लेषण अनुसार एउटा गाउँपालिकामा कम्तीमा ७० कर्मचारीको आवश्यक हुन्छ। गाउँपालिका, नगरपालिका, उपमहानगरपालिका एवं महानगरपालिकामा औसत एक सय कर्मचारीका दरले ७१९ स्थानीय तहमा ७१,९०० कर्मचारी आवश्यक पर्ने देखिन्छ। यद्यपि मन्त्रिपरिषदले २५ स्थानीय निकाय थप्ने निर्णय गरेको छ। यसले थप २५ सय कर्मचारी आवश्यक्ता सिर्जना गर्छ।

माथिका सन्दर्भमा आधारित भएर हेर्दा अब संघ, प्रदेश,स्थानीय तहमा बढीमा ८५ हजार कर्मचारी मात्र आवश्यक पर्ने देखिन्छ।

करिब एक लाख दश हजार कर्मचारीमध्ये २५ हजारभन्दा धेरै कर्मचारी जिम्मेवारीविहिन बन्ने अवस्था आउन सक्छ।

निजामती सेवा ऐन, २०४९ को दफा ५८ मा कुनै पनि निजामती कर्मचारीलार्इ निजको नियुक्ति हुँदा तत्काल लागू रहेको तलब, उपदान, निवृत्तभरण र अन्य सुविधा सम्बन्धी सेवाका शर्तहरूमा निजको स्वीकृति बिना नीजलार्इ प्रतिकुल असर पर्ने गरी परिवर्तन नगरिने उल्लेख छ। यही व्यवस्थामा टेकेर निजामती कर्मचारीले प्रदेश वा स्थानीय तहमा समायोजनमा जान अस्वीकार गर्न सक्ने वा त्यसविरूद्ध कानूनी उपचार खोज्न सक्ने अवस्था छ। त्यसैले समायोजनमा लैजाँदा कुनै प्रकारको 'इन्सेन्टीभ' दिर्इ कर्मचारीलार्इ मञ्जुर एउटा विक्लप हुनसक्छ।

संविधानल अहिलेका कर्मचारीलार्इ प्रदेश र स्थानीय तहमा खटाउन सक्ने संक्रमणकालीन प्रावधान छ। तर, संविधानलागू भएपश्चात नियुक्त कर्मचारीको हकमा के हुने भन्ने विषयमा संविधान मौन छ। यसलार्इ अब बन्ने समायोजन सम्वन्धी कानूनद्वारा प्रष्ट पार्नु पर्दछ।

प्रदेश र स्थानीय तहमा रहने कर्मचारीहरूको व्यवस्थापनको सम्पूर्ण अधिकार तततत् तहलार्इ संविधानतः प्रदान गरिएको सन्दर्भमा संक्रमणकालिन व्यवस्था अन्तरगत खटार्इएका कर्मचारीलार्इ दीर्घकालिन रूपमा स्वीकार गर्लान् वा नगर्लान्  भन्ने विषय पनि मुख्य चुनौतीको रूपमा रहेको छ। यसका लागि प्रदेश र स्थानीय तहसँग संघस्तरवाट उचित समन्वय हुनु राम्रो हुन्छ।

नयाँ संरचनामा जाँदा धेरै भएका २५ हजार कर्मचारीमध्ये केहीलाई 'गोल्डेन ह्याण्डसेक' लगायत विभिन्न विकल्पबाट बिदा गर्न सकिन्छ। अवकास अवधि नजिक पुगेका कर्मचारीको हकमा यो विधि उपयुक्त हुन सक्छ।

Hundai
nic asia

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hundai

किनमेल

vianet

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • एक नर्सको अनुभवः अस्पतालले बिरामी कुरुवालाई पनि बिरामी बनाउँछन् एक नर्सको अनुभवः अस्पतालले बिरामी कुरुवालाई पनि बिरामी बनाउँछन्

    उपचार गराउन पैसा जुटाउने तनाब, बिरामी निको होस् भन्ने तनाव र अझ नेपालमा त छुट्टै अस्पतालले दिएको भागदौडको तनाव। यस्तो अवस्थामा कुरूवा नै बिरामी पर्न सक्छन्। मैले नर्सिंङ सकाएर काम गरेको दुई वर्षको अनुभवमा यस्ता थुप्रै कुरूवा देखेँ जो स्वयम् आफैं सिथिल भएर र कमजोरीका कारण बेहोस भएर लडे। यो देख्ता मन कुँडिन्थ्यो।

    सुजता अधिकारी

  • अब रेडलाइट एरिया खोले हुन्न? अब रेडलाइट एरिया खोले हुन्न?

    होटलमा प्रेमी–प्रेमिका होस् या श्रीमान–श्रीमती, महिला–पुरुष देख्नासाथ मिडिया साथै लगेर छापा मार्ने र थुन्ने काम सभ्य समाजका लागि पाच्य हुँदैन। राज्यले प्रहरी–प्रशासनको यस्तो प्रवृत्तिमा अंकुश लगाउनैपर्छ।

    मानवी पौडेल

  • के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर? के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर?

    साना खुद्रे पसलहरु वा रेष्टुरेण्टमा पाउरोटी खाने झोले पर्यटक मात्र लगेर पर्यटन क्षेत्र उभो लाग्छ त? आजको भोलि प्रतिफल खोज्ने क्षेत्र पर्यटन होइन। पर्यटकलाई सुविधा दिएर फाइदा लिने अवस्थामा हामी नभएका कारण अनुभव बेचेर प्रतिफल बढाउनुपर्ने अवस्था नेपाली पर्यटन उद्योगको छ। त्यसैले दिनहुँ जस्तो हुने जात्रा पर्वहरु, सय भन्दा बढी जातिहरुका धर्म, संस्कृति, संस्कारहरुलाई पर्यटनको भाषामा बेचेर लाभ लिन ढिलो गर्नु हुँदैन। विस्तृतमा

     

    सुधन सुवेदी

साहित्यपाटी

  • नेपाली पनि नयाँ बनिसके नेपाली पनि नयाँ बनिसके

    ठूलै क्रान्तिको बिगुल फुक्छु भन्थ्यो छोरो

    आफ्नै बिहेमा नरसिंहा फुक्न सकेन

    अर्कैलाई मैले ज्याला तिरेर फुकाउनु पर्‍यो

    सिंगो नेपाल र सप्पै नेपालीको  नेतृत्व गर्छु भन्थ्यो

    मैले जुटाई दिएका दस-बीस जन्तिको नेतृत्व गर्दै दंग पर्‍यो।

    चट्याङ मास्टर

  • दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती

    ऊ बेला मुनाले आफ्ना मदनको बाटो छेक्न सकेकी थिइनन्। अहिले मदन हार खाइरहेको छ।’ अन्ततः ऊ ‘केयर गिभर’ को ट्याग भिर्दै इजरायल हान्निएकी थिई।  ‘अहिलेसम्म त केही बिग्रेको छैन। यताको चिन्ता छैन। हरपल मन त्यतै डुलिरहन्छ। छोरीलाई पुरा अवधि स्तनपान गराउन सकिन। आफ्नी आमाका रसिला दुधे स्तन चुस्न आँ गरिरहेकी उसको मुखमा तितेपाती कोचिदिएँ मैले। आधारभूत बालअधिकार समेत उपभोग गर्न पाइन उसले, मेरै कारणले। डर लागिरहन्छ, मलाई भोलि के भन्ली उसले?’

    शिव अर्याल

  • इन्गेजमेन्ट इन्गेजमेन्ट

    अव त्यसपछि मैल बोल्ने केही देखिन, मस्तिष्कमा शुन्यता छायो। तै पनि अन्तिम प्रयत्न गर्दै भनेँ, ‘हेर त्यसो नभन, म त बर्वाद हुन्छु, कसैको अगाडि मुख देखाउनलायक हुन्न, म त मरे पनि हुन्छ। तिम्रो पनि भविष्य ड्यामेज हुन्छ, के सोचेर यस्तो निर्णय गर्यौ?'

    लक्ष्मण अधिकारी

पाठक विचार

  • गगन थापा र विश्वप्रकाशहरुलाई चिठ्ठी !

    क्षमा गर्नुहोला, म कांग्रेसको सदस्य भएका कारण कांग्रेसको गर्विलो इतिहास र शक्तिशाली बर्तमानको विषयमा निश्चय पनि अनभिज्ञ छैन। सँगै देशको समृद्ध भविश्यको राजमार्ग आजको विद्यमान कांग्रेसको काम गर्ने सोच र शैलीले सुनिश्चित गर्न सक्दैन भन्ने कुरामा पनि अनभिज्ञ छैन। नेतृत्वका लक्ष्यहरु सधै आफू केन्द्रित मात्र छन्। सत्ता र शक्ति जोगाउन मात्र नेतृत्वको प्राथमिकताको विषय बन्छ। नेतृत्वसँग न इमान–जमान छ, न विधि र प्रकृया छ, न सपना र कल्पनाशिलता, न समस्याहरुको समाधान गर्नसक्ने कार्यकौशलता छ। त्यसैले महोदयहरु, मेरा अघि देश फेर्नका लागि भनेर कांग्रेस फेरिन्छ कि फेरिदैन भन्ने प्रश्न खडा भएको छ।

    चन्द्र के.सी.

  • भारतीय प्रहरीको गोलीले नेपाली मारिँदा साझा बसमा आगो किन?

    नेपालमा हुने बन्द हड्तालका कार्यक्रममा धेरैजसो आगजनी र तोडफोडका कार्यक्रम सम्भवत: विप्लवले नै आयोजना गरेका बन्दमा हुने गर्छन्। त्यसमा पनि धेरै नोक्सानी मजदुर वर्गले नै खेप्नुपरेको देखिन्छ। चालकलाई ट्याक्सी भित्रै राखेर बाहिरबाट आगो लगाइएका घट्ना समेत हामीले यस्ता बन्द हड्तालमा देखिसकेका छौँ। ती घटनासम्म त मैले पनि  केही लेखिनँ। माओवादी जनयुद्धको समयमा यस्ता आगजनीका घट्ना धेरै देखिएकाले पनि स्वभाविकै ठानियो।

    कृष्णप्रसाद शर्मा

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट