एनि हाऊ, चर्पी बनाऊ

skoda
  • Get News Alerts

united
tata

धेरै समयपछि काठमाडौंबाट बाहिर जाने साइत जुर्यो, त्यसमा पनि पत्रकारहरुको टोलीसँग, कति रमाइलो । मन्त्री पनि जाने रे गाउँको कार्यक्रम उद्घाटन र घोषणामा, झनै रमाइलो होला जस्तो भयो। जे होस २ दिन भए पनि काठमाडौंको प्रदुषण छल्न पाइने भयो। सुन्दरीजल –भौटेचौर हुँदै  करिब ४ घन्टाको पक्की तथा कच्चीबाटोको यात्रा पछि ७५ कि.मी. को दुरी पार गर्दै तलाखु पुग्यौं।

मन्त्री नै आउने रे भन्ने ठूलो हल्ली खल्ली रहेछ गाउँमा । त्यसमाथि आफैंले भोट हालेर जिताएका मन्त्री गाउँमा आउने कुराले आम जनता धेरै नै उत्साही रहेछन्। हातमा फूलमाला लिएर मन्त्रीको स्वागतका लागि स्थानीयहरु लामबद्ध बसेका रहेछन्। स्वागत र सत्कारमा हामी नेपालीलाई कसले भेट्ने।

‘ऊ मन्त्रीको झण्डावाल गाडी आइपुग्यो,’ काँग्रेसका एक कार्यकर्ता भन्दै थिए,‘बल्ल आउनु भयो अर्जुन दाई।’

सरकारी तथा अन्य कर्मचारीहरु भन्दै थिए-मन्त्री ज्यू आइपुग्नु भो, स्वागतको लागि तयार होऔं है। अन्य केही मानिसहरु न खुसी देखिन्थे न त दुःखी नै। अन्ततः मन्त्री गाडीबाट ओर्लिए। नमस्कार र अभिवादन गर्दै फर्काउँदै उनी भीडमा व्यस्त भए । भेटभएका आम जनतासँग उनी प्रफुल्लीत मुद्रामा कुरा गरिरहेका थिए । बुबालाई सन्चै छ, आमालाई सन्चै छ । कति मोटाएको ? कति दुब्लाएको? काम कस्तो चल्दैछ ? बसाइ यतै कि काठमाडौंमा? प्राय सबैलाई एउटै प्रकारको कुराकानी गरिरहेका थिए । सबैले लगाइदिएका माला, खादा सम्हालिनसक्नु थियो मन्त्रीजीलाई।

औंपचारिक कार्यक्रम शुरु भयो।

मन्त्रीजीले तलाखु र छाप गा.वि.स खुला दिसामुक्त क्षेत्र घोषणा भएको घोषणा गरे। जनताले तालि बजाए।

भूकम्पमा करिब ९५६ को मृत्यु भएको नुवाकोटमा हजारौं घरहरु भत्किएको प्रतिकुल समयमा पनि तलाखु र छापबासीले आफ्नो भत्किएको चर्पी बनाएकोमा मन्त्रीले बधाई दिए।

पत्रकार सहितको हाम्रो टोली भाषणवाला कार्यक्रम एकैछिनका लागि छाडेर भूकम्प प्रभावित जनताको घरमा जान इच्छुक देखियौं । नजिकै रहेको इन्द्र बहादुर अधिकारीको घरमा पुगियो । इन्द्रबहादुर दाई भूकम्प प्रभावित हुन् ।  भूइँचालोले घर ढलाएपछि २ वर्षसम्म बर्खाको पानी र हिउँदो चिसो सहेर छाप्रामा विताएछन् उनले ।

बढेका छोराछोरी सबै आफ्ना बाटो लागेपछि अधिकारी दम्पति भूकम्पमा भत्किएको घर टालटुल गरेर बसेका छन्। टालटुल गरेको घरमा फेरि भूइँचालो आएर मार्छकि भन्ने उनलाई चिन्ता रहेछ।

‘गाउँमा धेरैले अनुदान बापतको पचास हजार पाए। मेरो त नामै छुटेछ। लेख्ने अड्का मान्छेले मेरो नामै छुटाएछन्,’ उनले भने, ‘सोधखोज गरेँ। गुनासो फर्म भरेपछि सम्भव होलाकि भन्ने आशा छ।’

गा.वि.स लगायत सम्बन्धीत निकायमा पटक पटक धाए उनी। तर रित्तो हात फर्किए। भूकम्पको पीडामा परेका बेला गा.वि.स. ले जसरी भए पनि चर्पी बनाउनु पर्ने नत्र पाउने सुविधा रोकिन्छ भनेकोले हतार हतार गरेर आफ्नै कमाइको ७ हजार खर्च गरी चर्पी बनाए।

माथिबाट चर्पी बनाएको छ कि छैन जाँच गर्ने आउने डरले उनले चर्पी बनाएछन्। तर माथिबाट भनेको कहाँबाट हो उनलाई पनि थाहा रहेनछ। ‘पहिले खुला ठाउँमा दिसा गरिन्थ्यो । खोल्चामा, झाँगमा गइन्थ्यो,’ पहिलाको भन्दा अहिले आनन्द भएको बताए अधिकारी दाईले।

 

नेपाल सरकार, युएन्ह्याबिट्याट तथा साझेदार र सरोकारवाला संस्थाहरुको अभियानलाई आत्मसाथ गर्दै स्थानीय जनताले आफ्नै पैसा र सक्रियतामा घरमा चर्पी बनाएका रहेछन्।

तलाखु गा.वि.स.मा ८ सय १० घरधुरी छन् । छाप गा.वि.स.मा ५३७ घरधुरी छन् । अहिले यी सबै घरमा चर्पीको सुविधा रहेछ ।  नुवाकोटका ६१ गा.वि.स. मध्ये ९ वटा गा.वि.स. खुला दिसामुक्त क्षेत्र घोषणा भइसकेका छन् । आफ्नो क्षेत्रलाई खुला दिसामुक्त घोषणा गर्ने तलाखु आठौं र छाप नबौं गा.वि.स हुन्। सन् २०१७ को नोभेम्वर महिनाभित्र आफ्नो सम्पुर्ण जिल्लालाई नै खुला दिसामुक्त बनाउने नुवाकोटले अठोट लिएको रहेछ ।

‘चर्पी नभएका कारण धेरै छिमेकीहरुले धेरै दुःख पाएका थिए, स्वास्थ्य स्वंसेविवका तुलसा अधिकारीले भनिन्, ‘झरीपरेको बेला, रातिको बेला महिलालाई धेरै गारो हुन्छ।’

शौचालय अभावमा लाग्ने हैजा, झाडापखाला जस्ता महामारीका कारण वर्षेनी नेपालमा १० हजार भन्दा बढी बालवालिकाले ज्यान गुमाउनु परेको छ। अझै पनि करिब १३ प्रतिशत नेपाली खुला ठाउँमा दिसा गर्छन्। जसका कारण  सरुवा रोगको जोखिम बढेको छ।

नेपाल सरकारले सन् २०१७ भित्र सम्पूर्ण नेपालीको घरमा शौचालयको आधारभुत सुविधा पुर्याउने राष्ट्रिय लक्ष्य लिएको छ । हालसम्म ३८ जिल्लाका सबै घरमा शौचालय निर्माण भइसकेका छन् । खानेपानी तथा ढल निकास विभागको तथ्यांक अनुसार २०७३ साल कात्तिक १ गतेसम्म देशभर करिव ८७.२७ प्रतिशत नेपालीको घरमा चर्पी बनिसकेको तथ्यांक छ।

१४ अञ्चल मध्ये धौलागिरी र राप्ती अञ्चलमा सबैका घरमा चर्पी बनेका छन् । त्यस्तै क्रमशः ७५ जिल्ला मध्ये ३८ जिल्ला, २१७ नगरपालिका मध्ये १२२ वटा, त्यस्तै ३१५७ मध्ये २२७४ गा.वि.स. मा मात्र सबैका घरमा चर्पी बनेका छन् । विशेषत तराईका जिल्लाहरुमा शौचालय निर्माणले अझै गति लिन सकेको छैन ।

एकातर्फ सरकार र अन्तर्राष्ट्रिय दातृसंस्थाले शौचालय निर्माणको लागि व्यापक लगानी गरेका छन् तर लगानीको प्रभाव सकरात्मक छ वा नगकरात्मक छ यसको पनि विश्लेषण हुन जरुरी छ । जनताले आफ्नो चर्पी आफ्नै लागतमा बनाएका छन् । स्थानीय निकाय भने अलि ठाडो र कडा शैलीमा प्रश्तुत भएको देखिन्छ । दबाव दिंदै भनिरहेको छ जनतालाईः एनी हाउ, चर्पी बनाउ।

Hundai
fasino
sagoon

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hundai

किनमेल

vianet

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • मकैको चामल मकैको चामल

    खाना नलिनु अघिः -यो साउले खाना सोध्दा पुग्यो भने ‘आगायो’ भन् हे!
    -नपुगेको चैँ कसरी भन्ने?
    -‘चायो’ भन् न! मलाई फिटिक्कै खसकुरा नआउने। आखिरमा ‘आगायो’ के खाएर भन्न सक्नु ? बल्लबल्ल ‘चायो’ मेरो मुखबाट पाँच किलोको ढक जस्तो गरुङ्गो भएर सुस्तरी प्रक्षेपण हुन्छ। बाले अर्डर दिँदा भात मेरो लागि चैँ ‘हाफ’ भनेको हुन्छ। खाने बेला मैले ‘फुल’ पो खाइसक्छु, कारणः भात चामलको देखापर्छ।

    छम गुरुङ

  • हामी आफैं उखेलिनुपर्ने जरा हौं हामी आफैं उखेलिनुपर्ने जरा हौं

    मैलै जीवनमा धेरै बालबालिकाको कान निमोठेँ। कन्सिरीका रौं तानेँ। गालामा चड्कन लगाएँ। पाइपको लौरोले हत्केला बजाएँ। ढाड भाँचिएला जसरी हिर्काएँ। जबजब म बालबालिकालाई निरीह बनाउँदै शासकीय रवाफमा यी कार्य गर्थेँ म स्वयम् बिरामी पर्थेँ। त्यही दिन या भोलिपल्ट सम्बन्धित बालकसित भेटेर सम्बन्ध पुनसर््थापित भएको अनुभूति भएपछि मात्र आफूलाई सजिलो महसुस हुन्थ्यो।

    नरेन्द्रकुमार नगरकोटी

  • आमा र अनुहारका धर्सा आमा र अनुहारका धर्सा

    घाँटीमा अँगालो मारेर सुत्ने मेरो बानी थियो। बुवासँग सुत्दा पनि त्यसरी नै अँगालो मार्थेँ। उहाँलाई कहिल्यै झर्को लागेन। आमा आइरहन नपाउने। उहाँलाई लिन बुवा नै जानुपर्ने भएकाले चाँडै आँउने सम्भावना कम हुन्थ्यो। चाडपर्वजस्ता विशेष बेलामा मात्र हाम्रो भेट हुन्थ्यो। आमालाई लिन बुवा हिँडेदेखि आईपुगुन्जेलसम्मको पर्खाई सबैभन्दा लामो लाग्थ्यो मलाई। आमालाई सुनाउने धेरै कुराहरु सम्झिएर बस्थेँ म। सुनाउँछु भनेर सम्झिएका धेरै कुराहरु उहाँ नजिकै आईपुग्ने बेलामा हराउँथे।

    सुरज सुवेदी

साहित्यपाटी

  • फर्कनु उसको फर्कनु उसको

    भर्खरै थाहा पाएको हुँ मैले उनी फर्कि आएकी
    उनी जो हाम्रो टोलको सबैभन्दा सुन्दर युवती थिइन्
    अब आएकी छिन् सधैँको लागि विवाहको तीन वर्षपछि फिर्ता

    शिरीष कुमार मौर्य

  • मेयर हर्कचोक मेयर हर्कचोक

    दिनहरु बित्दै गए। मेरा मानसपटलमा ती युवती र त्यो बच्चाको अनुहार धमिलो धमिलो हुँदै गयो। शायद अघिल्लो वाक्य मैले गलत लेखेँ। ती आँखाहरू धमिला हुने किसिमका थिएनन्। सुदूर मानसपटलमा गहिरो गरी कुँदिएका थिए ती।

    शिव संकल्प

  • बैंस बैंस

    चिठी च्यात्छन्। मेरो आफ्नै मुटु च्यातेजसरी दुख्न थाल्छ। चिठी च्यातेपछि राजा घोडा र रेडियो छाडी टाप कस्छन्। त्यसपछि बजिरहेको बाउसा’बको रेडियो पनि बन्द हुन्छ। घोडा मन्टो हल्लाउँदै हेरिरहन्छ- घरी मलाई, घरी नरेशजंग राजा गएतिर त घरी भेरी पारितिर। ‘राजा! किन च्यात्सियो? लालीको चिठी’ भनेर छाडेथे हल्काराले,’ यति भनेर चिठीका टुक्रा उठाउन थाल्छु। बाउसा’ब ओझेल पर्छन्। तैपनि प्रश्नले बाटो छेक्छ, ‘अब लालीको बैंस?’ चिठीका टुक्रा हातमा उठाएर अमूल्य उपहारझैं हेर्न थाल्छु, ‘आँखा देख्ने भए आफैंले सन्चोबेसन्चो सोध्थे हुँला छोरीले पठाएका अक्षरसित।’ जहाँ भए पनि, जे गरे नि लालीले ‘ठीक’ गरेजस्तो ‘अनौठो’ अनुभूत गरी बोलाइरहेछु- लाली!

    नवीन विभास

पाठक विचार

  • प्रधानमन्त्रीज्यू, चुरेभूमिलाई मरुभूमि नबनाईयोस्!

    म कसरी भनूँ मेरो देश चक्रै चक्रको कुचक्रमा फँसेको छ भनेर, म कसरी भनूँ मेरो देश केही मुठ्ठीभर मान्छेहरुको र दलदासहरुको चंगुलमा फँसेको छ भनेर, म कसरी भनूँ स्वार्थको राजनीतिको रापमा देश भत्भति पाकिरहेको छ भनेर ! कसरी भनूँ यहाँ राज्यका अंग अंगमा दलका दासहरुले योग्यता हैन चाकरीको भरमा नोकरी पाउँछन् भनेर ! त्यसैले जब जब अमेरिकीहरुले 'ह्वाई आर यु हियर' भन्छन् तब तब म त्यही नोष्टाल्जियामा हराउँछु । अनि आफैले उठाएको सवाललाई बिषयान्तर गर्छु ।

    - सरगम भट्टराई

  • ठूला सञ्चारमाध्यमको मनोमानी, सरकारको लाचारीपन

     सञ्चारमाध्यमहरुले कहिले समाचारमा त कहिले बिज्ञापनमा पटक पटक यस्ता गल्ती दाहो¥याइरहन्छन् । जसका कारण लोकतान्त्रिक पद्दतिमा पुगेका नेपालीहरुको सही सुचना पाउने अधिकारमा असहजता पैदा भएको छ। यो सुचनजाकै हकमा पहिलो कुरा सञ्चारमाध्यमले स्रोत बिना प्रकाशन/प्रसारण गर्नु नै गल्ती हो। दोस्रो नेपालमा प्रयोग हुने नाङ्गा साबुनको गुणस्तरबारे बिज्ञापन प्रस्ताव आइसकेपछि ती उत्पादनको गुणस्तरबारे छलफल परामर्श तथा सम्बन्धित पक्षको ध्यान आकर्षण गराउनुपथ्र्यो जुन कुरा आम सञ्चारको दायित्वभित्र पथ्र्यो।

    मनीषा अवस्थी

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट