ठूल्ठूला मन्दिर बनाउनेले चर्पी किन नबनाएका होलान्?

skoda
  • Get News Alerts

united
tata
 
बौद्ध स्तुप पुनर्निर्माणको भव्यता देखेर को नेपाली प्रसन्न नहोला र!
 
त्यसको पुनर्निर्माण निम्ति ३० करोड रुपैयाँ जम्मा भएको थियो। त्यसमध्ये २३ करोड निर्माणमा खर्च भएको र बाँकी ७ करोड व्यवस्थापनका लागि राखेको भनिएको छ, जुन अत्यन्तै सकारात्मक हो।
 
केही दिनअघि चाबहिल बस्ने अनिता भट्टको कुरा सुनेर मन खिन्न भयो। उनले भनेकी थिइन्, ‘त्यस्तो राम्रोसँग बनाएको बौद्ध स्तुप क्षेत्रमा जम्मा दुईवटा मात्र चर्पी, त्यो पनि विदेशीलाई मात्र प्रयोग गर्न दिने भनेर बनाइएको रहेछ।’
 
अनिताको कुराले मलाई स्तुप निर्माण गर्ने इन्जिनियर, व्यवस्थापक, चन्दादाता कसैले पनि चर्पी बनाउने विषयमा किन ध्यान नदिएको होला भन्ने लाग्यो। पेट्रोल पम्पमा पनि चर्पी बनाउनुपर्छ भन्ने नियम बनेका बेला मन्दिर, मस्जिद र  ठूला स्तुपजस्ता हजारौं मानिस आएर घन्टौं बस्ने ठाउँमा चर्पी र पानीको बन्दोबस्त नभए धार्मिक आस्थाका लागि आएका मानिस शौच गनै कता जाने होला? कि नजिकैको पसलमा गएर नित्य कर्म गर्ने हो?
 
विदेशीका लागि चर्पी बनाउने व्यवस्थापकले नेपालीलाई नबनाएको कारण हामी फोहोरी हुन्छौं, जताततै दिसा–पिसाब गरिदिन्छौं भनेर पो हो कि! तर, पानी र साबुनको राम्रो व्यवस्थापन हुने हो भने नेपालीहरूले पनि फोहोर त गर्ने थिएनन् होला नि! यति ठूलो स्तुप बनाउनेले प्रत्येक दिन त्यहाँ कति मानिस आउँछन्, कति बेर घुम्छन्, ध्यान गर्छन् भन्ने विचार त गरेकै होला नि? त्यसैअनुसार सरसफाइको व्यवस्था, बिजुलीबत्ती, मैनबत्ती, अगरबत्ती आदिको प्रबन्ध पनि गर्नुपर्ने होइन र!
 
धार्मिक भावनाले ओतप्रोत भएका आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई हाम्रा मठ–मन्दिर कसरी पुनर्निर्माण भएका छन्, सरकारी सहायताबिना नै सहयोगी दाताहरूको खुला हातले कसरी ठूलो काम सम्पन्न भइरहेको छ भन्ने बुझाउन र देखाउन पनि यहाँ भ्रमण गर्न प्रोत्साहित गरिनुपर्छ। यो सम्पूर्ण नेपालीलाई गौरवान्वित तुल्याउने अवसर पनि हो। मेरो एउटै चिन्ता छ, स्तुप घुम्न जाने पर्यटकले शौचालय पो कहाँ प्रयोग गर्लान्? स्तुप परिसरमा चर्पी नभएपछि कसरी लामो समय बसेर आनन्द लिने होला? 
 
यस्तो अवस्थामा दिसा–पिसाब लागे कुनै राम्रो होटलमा गएर सय रुपैयाँको चिया पिएर त्यहाँको चर्पी प्रयोग गर्नुको विकल्प हामीसँग छैन। तर, यस्ता धार्मिक स्थल आउने सबै मानिससँग त्यसरी होटलमा गएर महँगो चिया खाने पैसा नहुन पनि सक्छ। अनि के उनीहरूले यति राम्रो स्तुपको आनन्द लिँदै लामो समय बिताउन नपाउने? पुरुषहरूले त कुनै कुनामा उभिएर पनि आफूलाई सहज बनाउँछन् होला, तर महिलाले के गर्ने? महिलालाई यसरी जथाभावी कतै गएर ‘सहज’ हुन पनि गाह्रो पर्छ। 
 
पुनर्निर्माणको यति ठूलो काम गर्दा पैसाकै अभावमा त पक्कै चर्पी नबनाइएको होइन होला। पानी व्यवस्थापनका लागि पनि पैसा अभाव थिएन होला। यहाँ एउटै कुराको अभाव थियो, आउनेजाने मानिसलाई चर्पी र पानीको राम्रो बन्दोबस्त हुनुपर्छ भन्ने विचारको। घुम्न आएका व्यक्तिले कुनै दिन बेलुकासम्म घुमेर अँध्यारो भएपछि कुना–कुनामा दिसा–पिसाब गरे भने भोलिपल्टदेखि त्यो धार्मिक स्थलको अवस्था के होला?
 
चर्पीका बारेमा नेपाल सरकारले धेरै नियम बनाएको छ। खुला दिसामुक्त देश बनाउन करोडौं खर्च गरेको छ। तर, यस्ता सार्वजनिक स्थलहरूमै चर्पीको उचित बन्दोबस्त नभएसम्म खुला दिसामुक्त क्षेत्रको अवधारणा कसरी पूरा होला? हामीकहाँ कसैले पनि चर्पी सबै ठाउँमा चाहिन्न भन्दैन, तर चर्पीको व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्ने प्रश्नको जवाफ दिन पनि गाह्रो छ। धेरैजसोले ठूलो उद्देश्य राखेर ठूलो कार्यक्रम गर्दा चर्पीलाई बेवास्ता गर्ने गरेका कर्यौ उदाहरण छन्।
 
नेपालका अन्य ठूला धार्मिक स्थल जानकीधाम, बुढानिलकण्ठ वा गोसाइँकुण्डमा पनि चर्पीको अभावले जताततै फोहोर छ। चर्पी र पानीको व्यवस्था नभएर यात्रीलाई कति समस्या छ भन्ने कसले विचार गर्ला? जानकी मन्दिरमा केही समयअघि विवाह पञ्चमीको धुमधाम भयो। लाखौं मानिसले उक्त उत्सव मनाए। तर, ती मानिसले उत्सव मनाएर दिसा–पिसाब कहाँ गरे होलान्? जनकपुरमा सार्वजनिक शौचालय कति छ भनेर मैले घुमेर हेर्दा कतै देखिन। 
 
कतिले यो लेख पढेर जाबो चर्पीको विषयमा के लेखे होलान् भन्ठान्नु होला। तर, चर्पी नभएको ठाउँमा दुई दिन बसेर अनुभव गरे थाहा हुन्छ, चर्पी कति महत्वपूर्ण छ भनेर। नेपालका कति गाउँमा चर्पी नभएकैले झाडापखाला फैलिएको हामीले देखेका छौं। चर्पी नभएकाले वनजंगल जाँदा जनावरको टोकाइको शिकार भएका उदाहरण पनि हामीसँग छन्। अध्याँरो झाडीभित्र पिसाब गर्न जाँदा बलात्कारको शिकार भएका घटना पनि थुप्रै छन्। खासगरी तराईमा चर्पीको अभावले महिला स्वास्थ्यमा समस्या परेका छन्। हाम्रा मठ–मन्दिरमा चर्पीको अभाव त्यही सिलसिलाको एउटा कडी हो।
 
यति महत्वको चर्पीलाई हामीले ध्यान नदिएर भयो त!
Hundai
fasino
sagoon

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hundai

किनमेल

vianet

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • मकैको चामल मकैको चामल

    खाना नलिनु अघिः -यो साउले खाना सोध्दा पुग्यो भने ‘आगायो’ भन् हे!
    -नपुगेको चैँ कसरी भन्ने?
    -‘चायो’ भन् न! मलाई फिटिक्कै खसकुरा नआउने। आखिरमा ‘आगायो’ के खाएर भन्न सक्नु ? बल्लबल्ल ‘चायो’ मेरो मुखबाट पाँच किलोको ढक जस्तो गरुङ्गो भएर सुस्तरी प्रक्षेपण हुन्छ। बाले अर्डर दिँदा भात मेरो लागि चैँ ‘हाफ’ भनेको हुन्छ। खाने बेला मैले ‘फुल’ पो खाइसक्छु, कारणः भात चामलको देखापर्छ।

    छम गुरुङ

  • हामी आफैं उखेलिनुपर्ने जरा हौं हामी आफैं उखेलिनुपर्ने जरा हौं

    मैलै जीवनमा धेरै बालबालिकाको कान निमोठेँ। कन्सिरीका रौं तानेँ। गालामा चड्कन लगाएँ। पाइपको लौरोले हत्केला बजाएँ। ढाड भाँचिएला जसरी हिर्काएँ। जबजब म बालबालिकालाई निरीह बनाउँदै शासकीय रवाफमा यी कार्य गर्थेँ म स्वयम् बिरामी पर्थेँ। त्यही दिन या भोलिपल्ट सम्बन्धित बालकसित भेटेर सम्बन्ध पुनसर््थापित भएको अनुभूति भएपछि मात्र आफूलाई सजिलो महसुस हुन्थ्यो।

    नरेन्द्रकुमार नगरकोटी

  • आमा र अनुहारका धर्सा आमा र अनुहारका धर्सा

    घाँटीमा अँगालो मारेर सुत्ने मेरो बानी थियो। बुवासँग सुत्दा पनि त्यसरी नै अँगालो मार्थेँ। उहाँलाई कहिल्यै झर्को लागेन। आमा आइरहन नपाउने। उहाँलाई लिन बुवा नै जानुपर्ने भएकाले चाँडै आँउने सम्भावना कम हुन्थ्यो। चाडपर्वजस्ता विशेष बेलामा मात्र हाम्रो भेट हुन्थ्यो। आमालाई लिन बुवा हिँडेदेखि आईपुगुन्जेलसम्मको पर्खाई सबैभन्दा लामो लाग्थ्यो मलाई। आमालाई सुनाउने धेरै कुराहरु सम्झिएर बस्थेँ म। सुनाउँछु भनेर सम्झिएका धेरै कुराहरु उहाँ नजिकै आईपुग्ने बेलामा हराउँथे।

    सुरज सुवेदी

साहित्यपाटी

  • फर्कनु उसको फर्कनु उसको

    भर्खरै थाहा पाएको हुँ मैले उनी फर्कि आएकी
    उनी जो हाम्रो टोलको सबैभन्दा सुन्दर युवती थिइन्
    अब आएकी छिन् सधैँको लागि विवाहको तीन वर्षपछि फिर्ता

    शिरीष कुमार मौर्य

  • मेयर हर्कचोक मेयर हर्कचोक

    दिनहरु बित्दै गए। मेरा मानसपटलमा ती युवती र त्यो बच्चाको अनुहार धमिलो धमिलो हुँदै गयो। शायद अघिल्लो वाक्य मैले गलत लेखेँ। ती आँखाहरू धमिला हुने किसिमका थिएनन्। सुदूर मानसपटलमा गहिरो गरी कुँदिएका थिए ती।

    शिव संकल्प

  • बैंस बैंस

    चिठी च्यात्छन्। मेरो आफ्नै मुटु च्यातेजसरी दुख्न थाल्छ। चिठी च्यातेपछि राजा घोडा र रेडियो छाडी टाप कस्छन्। त्यसपछि बजिरहेको बाउसा’बको रेडियो पनि बन्द हुन्छ। घोडा मन्टो हल्लाउँदै हेरिरहन्छ- घरी मलाई, घरी नरेशजंग राजा गएतिर त घरी भेरी पारितिर। ‘राजा! किन च्यात्सियो? लालीको चिठी’ भनेर छाडेथे हल्काराले,’ यति भनेर चिठीका टुक्रा उठाउन थाल्छु। बाउसा’ब ओझेल पर्छन्। तैपनि प्रश्नले बाटो छेक्छ, ‘अब लालीको बैंस?’ चिठीका टुक्रा हातमा उठाएर अमूल्य उपहारझैं हेर्न थाल्छु, ‘आँखा देख्ने भए आफैंले सन्चोबेसन्चो सोध्थे हुँला छोरीले पठाएका अक्षरसित।’ जहाँ भए पनि, जे गरे नि लालीले ‘ठीक’ गरेजस्तो ‘अनौठो’ अनुभूत गरी बोलाइरहेछु- लाली!

    नवीन विभास

पाठक विचार

  • प्रधानमन्त्रीज्यू, चुरेभूमिलाई मरुभूमि नबनाईयोस्!

    म कसरी भनूँ मेरो देश चक्रै चक्रको कुचक्रमा फँसेको छ भनेर, म कसरी भनूँ मेरो देश केही मुठ्ठीभर मान्छेहरुको र दलदासहरुको चंगुलमा फँसेको छ भनेर, म कसरी भनूँ स्वार्थको राजनीतिको रापमा देश भत्भति पाकिरहेको छ भनेर ! कसरी भनूँ यहाँ राज्यका अंग अंगमा दलका दासहरुले योग्यता हैन चाकरीको भरमा नोकरी पाउँछन् भनेर ! त्यसैले जब जब अमेरिकीहरुले 'ह्वाई आर यु हियर' भन्छन् तब तब म त्यही नोष्टाल्जियामा हराउँछु । अनि आफैले उठाएको सवाललाई बिषयान्तर गर्छु ।

    - सरगम भट्टराई

  • ठूला सञ्चारमाध्यमको मनोमानी, सरकारको लाचारीपन

     सञ्चारमाध्यमहरुले कहिले समाचारमा त कहिले बिज्ञापनमा पटक पटक यस्ता गल्ती दाहो¥याइरहन्छन् । जसका कारण लोकतान्त्रिक पद्दतिमा पुगेका नेपालीहरुको सही सुचना पाउने अधिकारमा असहजता पैदा भएको छ। यो सुचनजाकै हकमा पहिलो कुरा सञ्चारमाध्यमले स्रोत बिना प्रकाशन/प्रसारण गर्नु नै गल्ती हो। दोस्रो नेपालमा प्रयोग हुने नाङ्गा साबुनको गुणस्तरबारे बिज्ञापन प्रस्ताव आइसकेपछि ती उत्पादनको गुणस्तरबारे छलफल परामर्श तथा सम्बन्धित पक्षको ध्यान आकर्षण गराउनुपथ्र्यो जुन कुरा आम सञ्चारको दायित्वभित्र पथ्र्यो।

    मनीषा अवस्थी

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट