ठूल्ठूला मन्दिर बनाउनेले चर्पी किन नबनाएका होलान्?

  • Get News Alerts

united
tata
 
बौद्ध स्तुप पुनर्निर्माणको भव्यता देखेर को नेपाली प्रसन्न नहोला र!
 
त्यसको पुनर्निर्माण निम्ति ३० करोड रुपैयाँ जम्मा भएको थियो। त्यसमध्ये २३ करोड निर्माणमा खर्च भएको र बाँकी ७ करोड व्यवस्थापनका लागि राखेको भनिएको छ, जुन अत्यन्तै सकारात्मक हो।
 
केही दिनअघि चाबहिल बस्ने अनिता भट्टको कुरा सुनेर मन खिन्न भयो। उनले भनेकी थिइन्, ‘त्यस्तो राम्रोसँग बनाएको बौद्ध स्तुप क्षेत्रमा जम्मा दुईवटा मात्र चर्पी, त्यो पनि विदेशीलाई मात्र प्रयोग गर्न दिने भनेर बनाइएको रहेछ।’
 
अनिताको कुराले मलाई स्तुप निर्माण गर्ने इन्जिनियर, व्यवस्थापक, चन्दादाता कसैले पनि चर्पी बनाउने विषयमा किन ध्यान नदिएको होला भन्ने लाग्यो। पेट्रोल पम्पमा पनि चर्पी बनाउनुपर्छ भन्ने नियम बनेका बेला मन्दिर, मस्जिद र  ठूला स्तुपजस्ता हजारौं मानिस आएर घन्टौं बस्ने ठाउँमा चर्पी र पानीको बन्दोबस्त नभए धार्मिक आस्थाका लागि आएका मानिस शौच गनै कता जाने होला? कि नजिकैको पसलमा गएर नित्य कर्म गर्ने हो?
 
विदेशीका लागि चर्पी बनाउने व्यवस्थापकले नेपालीलाई नबनाएको कारण हामी फोहोरी हुन्छौं, जताततै दिसा–पिसाब गरिदिन्छौं भनेर पो हो कि! तर, पानी र साबुनको राम्रो व्यवस्थापन हुने हो भने नेपालीहरूले पनि फोहोर त गर्ने थिएनन् होला नि! यति ठूलो स्तुप बनाउनेले प्रत्येक दिन त्यहाँ कति मानिस आउँछन्, कति बेर घुम्छन्, ध्यान गर्छन् भन्ने विचार त गरेकै होला नि? त्यसैअनुसार सरसफाइको व्यवस्था, बिजुलीबत्ती, मैनबत्ती, अगरबत्ती आदिको प्रबन्ध पनि गर्नुपर्ने होइन र!
 
धार्मिक भावनाले ओतप्रोत भएका आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई हाम्रा मठ–मन्दिर कसरी पुनर्निर्माण भएका छन्, सरकारी सहायताबिना नै सहयोगी दाताहरूको खुला हातले कसरी ठूलो काम सम्पन्न भइरहेको छ भन्ने बुझाउन र देखाउन पनि यहाँ भ्रमण गर्न प्रोत्साहित गरिनुपर्छ। यो सम्पूर्ण नेपालीलाई गौरवान्वित तुल्याउने अवसर पनि हो। मेरो एउटै चिन्ता छ, स्तुप घुम्न जाने पर्यटकले शौचालय पो कहाँ प्रयोग गर्लान्? स्तुप परिसरमा चर्पी नभएपछि कसरी लामो समय बसेर आनन्द लिने होला? 
 
यस्तो अवस्थामा दिसा–पिसाब लागे कुनै राम्रो होटलमा गएर सय रुपैयाँको चिया पिएर त्यहाँको चर्पी प्रयोग गर्नुको विकल्प हामीसँग छैन। तर, यस्ता धार्मिक स्थल आउने सबै मानिससँग त्यसरी होटलमा गएर महँगो चिया खाने पैसा नहुन पनि सक्छ। अनि के उनीहरूले यति राम्रो स्तुपको आनन्द लिँदै लामो समय बिताउन नपाउने? पुरुषहरूले त कुनै कुनामा उभिएर पनि आफूलाई सहज बनाउँछन् होला, तर महिलाले के गर्ने? महिलालाई यसरी जथाभावी कतै गएर ‘सहज’ हुन पनि गाह्रो पर्छ। 
 
पुनर्निर्माणको यति ठूलो काम गर्दा पैसाकै अभावमा त पक्कै चर्पी नबनाइएको होइन होला। पानी व्यवस्थापनका लागि पनि पैसा अभाव थिएन होला। यहाँ एउटै कुराको अभाव थियो, आउनेजाने मानिसलाई चर्पी र पानीको राम्रो बन्दोबस्त हुनुपर्छ भन्ने विचारको। घुम्न आएका व्यक्तिले कुनै दिन बेलुकासम्म घुमेर अँध्यारो भएपछि कुना–कुनामा दिसा–पिसाब गरे भने भोलिपल्टदेखि त्यो धार्मिक स्थलको अवस्था के होला?
 
चर्पीका बारेमा नेपाल सरकारले धेरै नियम बनाएको छ। खुला दिसामुक्त देश बनाउन करोडौं खर्च गरेको छ। तर, यस्ता सार्वजनिक स्थलहरूमै चर्पीको उचित बन्दोबस्त नभएसम्म खुला दिसामुक्त क्षेत्रको अवधारणा कसरी पूरा होला? हामीकहाँ कसैले पनि चर्पी सबै ठाउँमा चाहिन्न भन्दैन, तर चर्पीको व्यवस्थापन कसरी गर्ने भन्ने प्रश्नको जवाफ दिन पनि गाह्रो छ। धेरैजसोले ठूलो उद्देश्य राखेर ठूलो कार्यक्रम गर्दा चर्पीलाई बेवास्ता गर्ने गरेका कर्यौ उदाहरण छन्।
 
नेपालका अन्य ठूला धार्मिक स्थल जानकीधाम, बुढानिलकण्ठ वा गोसाइँकुण्डमा पनि चर्पीको अभावले जताततै फोहोर छ। चर्पी र पानीको व्यवस्था नभएर यात्रीलाई कति समस्या छ भन्ने कसले विचार गर्ला? जानकी मन्दिरमा केही समयअघि विवाह पञ्चमीको धुमधाम भयो। लाखौं मानिसले उक्त उत्सव मनाए। तर, ती मानिसले उत्सव मनाएर दिसा–पिसाब कहाँ गरे होलान्? जनकपुरमा सार्वजनिक शौचालय कति छ भनेर मैले घुमेर हेर्दा कतै देखिन। 
 
कतिले यो लेख पढेर जाबो चर्पीको विषयमा के लेखे होलान् भन्ठान्नु होला। तर, चर्पी नभएको ठाउँमा दुई दिन बसेर अनुभव गरे थाहा हुन्छ, चर्पी कति महत्वपूर्ण छ भनेर। नेपालका कति गाउँमा चर्पी नभएकैले झाडापखाला फैलिएको हामीले देखेका छौं। चर्पी नभएकाले वनजंगल जाँदा जनावरको टोकाइको शिकार भएका उदाहरण पनि हामीसँग छन्। अध्याँरो झाडीभित्र पिसाब गर्न जाँदा बलात्कारको शिकार भएका घटना पनि थुप्रै छन्। खासगरी तराईमा चर्पीको अभावले महिला स्वास्थ्यमा समस्या परेका छन्। हाम्रा मठ–मन्दिरमा चर्पीको अभाव त्यही सिलसिलाको एउटा कडी हो।
 
यति महत्वको चर्पीलाई हामीले ध्यान नदिएर भयो त!
Hyundai
nic asia

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hyundai

किनमेल

vianet

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • नेपाली फोटोपत्रकारिताका बारेमा मेरो कुरा नेपाली फोटोपत्रकारिताका बारेमा मेरो कुरा

    नेपाली फोटोपत्रकारिता भनेजस्तै विकास र उन्नति नहुनुमा नेपाली फोटो पत्रकारहरुले जति सुन्दर तस्बिर कैद गर्छन् त्यस्तै अनुरुपमा फोटो क्याप्सन (फोटो विवरण) नलेखेर हो। उनीहरुलाई लाग्छ कि लेख्नु भनेको लेखक पत्रकारहरुको काम हो। त्यसैले त्यो लेखाइ गलत भैदिन्छ जब क्याप्सन लेखकले फोटोपत्रकारको नजरले हेर्न सक्दैन।

    दीपेन्द्र बज्राचार्य

  • काठमाडौंमा म कसलाई मतदान गरौं काठमाडौंमा म कसलाई मतदान गरौं

    काठमाडौं! आफैं भित्र के छ? अवस्य नै धेरै छ। काठमाडौं मेरो लागि धेरै हो। यसलार्इ राम्रो बनाउन प्रतिज्ञा गर्ने र परिवर्तनका सम्वाहक बन्न खोज्ने मानिसहरूका लागि पनि यही नै सत्य हो, कुनै पनि व्यक्तिका लागि उसको नाम नै सबैथोक हो। काठमाडौंका लागि त्यो अझ बढी हो। तपाईँ आफूलार्इ विवेकशिल वा एमाले, काँग्रेस, माओवादी, साझा, हाम्रो यो वा त्यो अन्य दर्जनौं नामले पुकार्नुहोस्, के तपाईँको काठमाडौं वास्तवमै मेरो भन्दा फरक छ? तिनीहरू भन्छन् कि युवाहरू तेज, लचिलो र दिन चाहने हुन्छन्। तर नेपालका नयाँ राजनीतिक पार्टीहरूलार्इ के भएको छ, मलार्इ थाहा छैन । कुनै पनि नयाँ राजनीतिक पार्टीसँग जित्नका लागि चाहिने कोष, युवाहरूको सहयोग, अनुभव जस्ता सबै कुराहरू पर्याप्त छैनन्। के हामी सबै मिलेर एउटा समूह बनाउन सक्तैनौं जहाँ हामीसँग पर्याप्त कोष, कार्यान्वयन गर्न सक्ने युवाशक्ति र बौद्धिक वार्ताकारले भरिपूर्ण रहुन् अनि त्यहाँ उत्कृष्ठताका लागि फरक हुन सक्छ।

    सुमना श्रेष्ठ

  • फेसबुकमा मात्र हैन, आमालाई मनमा पनि सजाउने कि? फेसबुकमा मात्र हैन, आमालाई मनमा पनि सजाउने कि?

    यसको अर्थ यो नमानौं कि आमाको फोटो फेसबुकमा राख्न पनि नपाउने? पक्कै पनि पाउने। तर आफूले आमालाई कतिको माया गर्छु, बिरामी पर्दा कतिको हेरचाह गर्छु, बृद्ध अवस्थामा कतिको माया र स्नेह गरेँ, आमालाई मिठो मसिनो खान दिएँ कि दिईन लगायतका कुराहरु ख्याल गरेका छौं? एकपटक स्मरण गरौं, हामीमध्ये कतिले फेसबुकमा धेरै खाले ‘क्याप्सन’ सहित तस्बिर राखेका आमाहरु कति बृद्धाश्रममा होलान्, कति खान नपाएर रत्नपार्कमा हात फैलाउन बाध्य होलान्, कति उपचार खर्च नभएर अस्पतालमा जीवन र मृत्युको दोँसाधमा लडिरहेका होलान्।

    गोबिन्द मरासिनी

साहित्यपाटी

  • आमा आमा

    रगतको थोपा थोपा सिन्चित गरेर  आफू भित्र लुकायौ  शारीरिक परिवर्तनसँगै  जाग्राम बसेका  मातृ उमंगहरु  दिन अनि महिना गन्दै...

    मिरा प्रसाई

  • माता तिर्थ औँसी माता तिर्थ औँसी

    लंके दिनभर र्याली र भाषणमा ब्यस्त रह्यो। साँझपख लखतरान परेर पार्टी कार्यलय पुग्यो। कार्यालयको वाइफाइ अटो-कनेक्ट हुनासाथ मोबाइलमा नोटिफिकेसन बज्न थाल्यो। उसले फेसबुक खोलेर हेर्यो। ओहो! आज त आमाको मुख हेर्ने दिन पो रहेछ। आफुसँग दिनभर सँगै हिंडेका मने, रिखे र यामेले फेसबुकमा आमाको फोटो राखेको देखेर ऊ चित खायो। उसले सोच्यो- 'कुन बेला फुर्सद पाएछन यिनेरुले? अनी कहाँको वाइफाइ पाएछन?'

    सन्तोष पौड्याल

  • र, एउटा एस्ट्रे र, एउटा एस्ट्रे

    निभाउँछु उही एस्ट्रेमा ठुटो चुरोट
    र, प्रश्न गर्छु आफैलाई
    मनभित्र एकान्तमा कतै किन चिच्याउँदैछ बच्चु कैलाश?
    ‘टाढा टाढा जानु छ साथी, एकफेर हाँसीदेऊ’

    भोलि त सबेरै छोडेर जानु छ।

    सौरभ कार्की

पाठक विचार

  • किशोर थापाजीलाई खुलापत्र

    राजनितिमा भर्खर प्रवेश गरेकी रन्जुलाई मेयर पदमा निर्वाचित गराएर उनीलाई मार्गदर्शन गर्ने भूमिकामा तपाई रहनु भयो भने निश्चय नै नेपालको राजनैतिक इतिहासमा यो एउटा नयाँ प्रयोग हुनेछ। अरुले पनि यसबाट पाठ सिक्ने छन्। नयाँ पुस्तालाई राजनितिमा स्थान दिन यो कोशेढुंगा साबित हुनेछ। मलाई के पनि विश्वास छ भने वैकल्पिक राजनैतिक शक्ति खोजिरहेका काठमाण्डौबासीहरुले तपाईहरुलाई अवश्य विजय गराउने छन्।

    डा. शैलेन्द्र सिग्देल

  • नयाँ वर्ष प्रण

    रित्तो बोतल र खाली शिशाहरूले सामुहिक आत्महत्या गरे। ऊ परऽऽको एक कुनामा हेर त? एक थुप्रो लासहरू जस्तै डंगुर लडिराछ।   चीत्कार तिरस्कार अपहेलना बित...

    इन्द्र थेगिम

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट