केटाको अगाडि सजिसजाउ भएर उभिनुपर्दा..

  • Get News Alerts

united
tata

दाइजोको बहस धेरैजसो चल्छ। दाइजो लिनु या दिनु गैह्रकानुनी हो, यो सबैलाई थाहा छ तर लिनेदिने क्रम रोकिएको छैन। र, सायद सजिलै रोकिदैन पनि होला। किनकि यसले अशिक्षितभन्दा पढेलेखेका परिवारमा झन् तलैसम्म जरा गाडेर बसेको छ।

भर्खरै मंसिर महिना सकिएकोमा खुसी भएका महिलाहरुको फेसबुक स्टाटस पढ्न पाइयो। यसले पनि प्रष्ट पार्छ दबाब कति हुन्छ विवाहको भनेर।

पहाडे समुदायमा थाहा छैन तर हाम्रो मधेसी समाजमा दाइजोभन्दा भयानक रोग छ केटी हेर्ने अनौठो चलन।

थरीथरीका केटा आउँछन्, हेर्छन्, केही न केही बहाना बनाएर जान्छन्, कहिले दाइजोमा कुरा मिल्दैन भने कहिले शरीरमा भएको खत कारण बन्छ।

यस्तो बेला एउटी महिला कुन अवस्थाबाट गुज्रिरहेकी हुन्छिन् भन्ने सोच्न पनि सकिन्न। हेर्न आएका केटाको परिवार फर्किन  नपाउँदै घर अनि  छिमेकीबाट सुन्नुपर्ने नानाथरी कुराले त झन् मरेतुल्य बनाउँछ। घरिघरि त महिला भएर जन्मिएकोमा अफसोस लाग्छ।

म एउटा मधेसी परिवारमा जन्मिएकी छोरी हुँ। काठमाडौंमै जन्मेँ,यतै हुर्किएँ तर यो परम्पराबाट न म बच्न सकेँ न मेरा दिदीहरु।

म सानै छदाँ मेरो आफ्नै दिदीको बिहेको कुरा चलिरहेको थियो। केटा पक्ष हाम्रो घरमा दिदीलाई हेर्न आउँथ्यो।

सोफा अगाडि टेबलमाथि सुन्दर फूलको भास हुन्थ्यो।  केटा पक्षका सम्पूर्ण परिवार सोफामा बसेका हुन्थे। 

दिदीलाई श्रृङ्गार गरेर राम्रो लुगा लगाइ कोठामा प्रवेश गराइन्थ्यो।

कुनै हिन्दी फिल्ममा देखाइने दृष्य भन्दा कम हुन्नथ्यो।

नामबाट सुरू हुने अन्तर्वार्ता खोइ कता गएर टुंगिन्थ्यो। दिदी लाज मानेर जवाफ दिने गर्थिन्।

मन पर्नेदेखि मननपर्ने सबै कुरा सोधिन्थ्यो। घण्टौं चल्थ्यो यो वार्तालाप।

यति मात्रै कहाँ हो र, उठेर, हिँडेर समेत देखाउनुपर्थ्यो। हातका औंला र खुट्टाका औंला पनि हेरिन्थ्यो।दिदीको खुट्टामा उम्लेको पानी पोखिएर हल्का सेतो दाग देखिन्थे शंका गरेर कतै चरख हो कि यादेवीदेवताको श्राप भनी डाक्टरलाई चेकअपसम्म गराइन्थ्यो। चेकअप गरेपछि पनि विश्वास नगरी कुराकानी त्यहीँ टुङ्गो लगाएर बाटो लाग्थे।

यस्तै दाग कतै शरीरको कुनै अर्को अंगमा पनि छ कि भनी महिलाहरुको टोलीले संवेदनशील अंगहरुसमेत हेर्न बाँकी राख्दैन थिए। दिदी कति रुनुहुन्थ्यो त्यो दृष्य देख्दा मलाई नि कस्तो कस्तो लाग्थ्यो। म सानै थिएँ, गर्न सक्ने केही थिएन। घरिघरि विरोध नगरेको हैन तर मेरो कुराले कसलाई छोओस्।

दिदीलाई धेरैले हेर्न आए र अन्त्यमा विवाह भयो।

बीस वर्ष पहिलेको कुरो हो यो। म सानै थिएँ त्यति बेला।

समय बित्दै गयो म पनि यो सिलसिलाबाट कहाँ बच्न सक्थेँ र। घरमा मेरो बिहेको कुरा चल्न थाल्यो।

यति लामो समय बितिसक्दा पनि परम्परा भने उस्तै थियो। कुरा चल्नु पहिला नै बुवा ले मेरो फोटो र चलनचल्तीमा आएको बायोडाटा पठाइसक्नु भएको थियो।

आफूलाई मन नपरे पनि परिवारको सम्मानको लागि  अगाडि उभिनै  पर्थ्यो। केटी हेर्ने दिन मिलाइयो। मलाई पनि त्यसरी नै सजाइयो। इन्टरभ्युका लागि मलाई अगाडि बढाइयो। नर्भस हुँदै म पनि अगाडि बढेँ। जे कुरा बीस वर्ष अघि मेरो दिदीले भोग्नुभएको थियो म सँग पनि त्यहि घटना दोहोरियो। मपनि उनीहरुको नजरमा कहाँ सर्वगुणसम्पन्न, ३२ सै लक्षणले पूर्ण थिएँ ररु खोइ के कुरामा चित्त बुझेन,कुरै अगाडि बढेन। यसरीनै सिलसिला चलिरह्यो। इन्टरभ्यु लिन्थे, कसैले म्यानेजमेन्ट त कसैले  आइ क्युबारे। कसैलाइ होम साइन्समा चासो थियो त कसैलाइ हिसाब किताबमा।

जागिर खान त बरु एउटा फ्याकल्टीको बारेमा जाने पुग्छ तर यहाँ सबै विधामा पूर्ण हुनुपर्ने।

अनि दाइजोको कुरा त छँदैछ।

परिवारमा बुहारी भित्रिन लागेको हो कि, कुनै कम्पनीमा लगानीकर्ता।

तर यो केटीहरुको हकमा मात्रै हुन्छ।

केटा हेर्न आउन अघि नै हामीलाई तयार गरिन्छ, अनि केटालाई अनावश्यक प्रश्न नगर्न सिकाइन्छ।

हामी त बस मुसुमुसु हँसिदिनुपर्ने जे भन्यो त्यो मानिदिनुपर्ने, हाम्रो त कुनै महत्व, अस्तित्व नै छैन जस्तो।

दाइजोको कुराले सञ्चारमाध्यममा पनि मनग्गै कुराहरु उठाइन्छ, तर दाइजोभन्दा पनि ठूलो मानसिक पीडाबाट हामी गुज्रन्छौं, यसको कुनै लेखा जोखा नै छैन।

यो चलन समयसँगै बदलिदैँ जाला भन्ने सोचेको थिएँ तर अझै नि उस्तै छ।

केही दिनअघिको एउटा घटना, मेरो एकजना साथीलाई केटा पक्षले हदै गरे।

यतिसम्म कि उनको ढाडमाथिबाट पानी खन्याएर तल कम्मरसम्म सिधा खस्छ कि खस्दैन भनेर जाँच गरियो। उनी फेल भइछन्। यसले केटीको शरीर मिलेको छ कि छैन, भन्ने जाँच हो रे। सुन्दै आङ सिरिंग हुन्छ।

 अनि यो कुरालाई त्यही छोरीको परिवारले प्रश्रय दिइरहेका हुन्छन्।

 संसार कहाँदेखि कहाँ पुगिसक्यो तर हामी अझै नि यस्तै कुरामा अल्झिरहेका छौं।

 यो घटना मेरो, मेरी दिदीको या मेरी साथीको जीवनमा मात्रै हैन, धेरैको जीवनमा घटेको हुनुपर्छ। तर हामी सबै चुप बस्छौं। कसैलाई सुनाउने या भन्ने आँट गर्दैनौं जसले गर्दा पनि यस्ता घटनाहरु बढ्दै जान्छन्।

 संविधान लेखियो, महिला अधिकारका ठूला ठूला नाराहरु लागे र अझै लागिरहेकै छ तर यस्ता घटनाहरु अझै भइरहेकै छन्।

 प्रश्न यो हो, अझै पनि हामी सहेरै बस्ने कि आफ्नो आत्मसम्मानका लागि लड्ने?

Hundai
nic asia

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hundai

किनमेल

vianet

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर? के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर?

    साना खुद्रे पसलहरु वा रेष्टुरेण्टमा पाउरोटी खाने झोले पर्यटक मात्र लगेर पर्यटन क्षेत्र उभो लाग्छ त? आजको भोलि प्रतिफल खोज्ने क्षेत्र पर्यटन होइन। पर्यटकलाई सुविधा दिएर फाइदा लिने अवस्थामा हामी नभएका कारण अनुभव बेचेर प्रतिफल बढाउनुपर्ने अवस्था नेपाली पर्यटन उद्योगको छ। त्यसैले दिनहुँ जस्तो हुने जात्रा पर्वहरु, सय भन्दा बढी जातिहरुका धर्म, संस्कृति, संस्कारहरुलाई पर्यटनको भाषामा बेचेर लाभ लिन ढिलो गर्नु हुँदैन। विस्तृतमा

     

    सुधन सुवेदी

  • मुसहर वस्तीको साँचो कसलाई बुझाउँछौ, धुर्मुस–सुन्तली? मुसहर वस्तीको साँचो कसलाई बुझाउँछौ, धुर्मुस–सुन्तली?

    टिभी हेर्नेलाई हसाँउथे धुर्मुस–सुन्तली । हामी पनि हाँस्यौं होला । खुसी भयौं होला । काँचको पर्दामा हाँसो फुलाउने यी जोडीलाई बर्दिवासका मुसहरले टिभीमा देखेका थिए–थिएनन्? सधैं गरिबी, अभाव र पीडाले डामिएका ती मुसहरले कहाँ पाएर हेर्दा हुन् टीभी? रहर त कति हो कति हुँदो हो तर बाध्यता? बाध्यता र अभाबभन्दा ठूलो शत्रु के हुन्छ ?र, त्यही काँचका पर्दामा फुल्ने यो जोडीका रङ्गीविरङ्गी फूललाई ? मलाई लाग्छ, बर्दिवासका मुसहरले हाँस्न र खुसी हुन टीभी हेर्नु परेन। आफ्नो बस्तीमा पोतिएको खुसीको रङ् देखर हाँस्न थालेका छन्, अहिले ती।   खुसीको रङ् कस्तो हुन्छ? कठीन छ उत्तर दिन। उत्तर खोज्न बर्दिवासको मुसहर वस्ती नै जानुपर्छ । जहाँ पोतिदै छ, त्यो रङ्।

    शिव प्रकाश

  • मंगली मंगली

    मंगली स्कुल किन नआएको भनेर म उसको भाइ सुजितलाई सोधिराख्थेँ। हिजो उसको भाइले मलाई भनेको थियो, “सर मंगली त अबदेखि स्कूल नआउने रे, सबैले सम्झाउँदा नि स्कुल जान्न भन्छे, अब तपाईं आफैं गएर बोलाउनु। ऊ त स्कुल कहिले नि नआउने भन्छे।" 

    मनोज पाण्डे

साहित्यपाटी

  • नेपाली पनि नयाँ बनिसके नेपाली पनि नयाँ बनिसके

    ठूलै क्रान्तिको बिगुल फुक्छु भन्थ्यो छोरो

    आफ्नै बिहेमा नरसिंहा फुक्न सकेन

    अर्कैलाई मैले ज्याला तिरेर फुकाउनु पर्‍यो

    सिंगो नेपाल र सप्पै नेपालीको  नेतृत्व गर्छु भन्थ्यो

    मैले जुटाई दिएका दस-बीस जन्तिको नेतृत्व गर्दै दंग पर्‍यो।

    चट्याङ मास्टर

  • दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती

    ऊ बेला मुनाले आफ्ना मदनको बाटो छेक्न सकेकी थिइनन्। अहिले मदन हार खाइरहेको छ।’ अन्ततः ऊ ‘केयर गिभर’ को ट्याग भिर्दै इजरायल हान्निएकी थिई।  ‘अहिलेसम्म त केही बिग्रेको छैन। यताको चिन्ता छैन। हरपल मन त्यतै डुलिरहन्छ। छोरीलाई पुरा अवधि स्तनपान गराउन सकिन। आफ्नी आमाका रसिला दुधे स्तन चुस्न आँ गरिरहेकी उसको मुखमा तितेपाती कोचिदिएँ मैले। आधारभूत बालअधिकार समेत उपभोग गर्न पाइन उसले, मेरै कारणले। डर लागिरहन्छ, मलाई भोलि के भन्ली उसले?’

    शिव अर्याल

  • इन्गेजमेन्ट इन्गेजमेन्ट

    अव त्यसपछि मैल बोल्ने केही देखिन, मस्तिष्कमा शुन्यता छायो। तै पनि अन्तिम प्रयत्न गर्दै भनेँ, ‘हेर त्यसो नभन, म त बर्वाद हुन्छु, कसैको अगाडि मुख देखाउनलायक हुन्न, म त मरे पनि हुन्छ। तिम्रो पनि भविष्य ड्यामेज हुन्छ, के सोचेर यस्तो निर्णय गर्यौ?'

    लक्ष्मण अधिकारी

पाठक विचार

  • गगन थापा र विश्वप्रकाशहरुलाई चिठ्ठी !

    क्षमा गर्नुहोला, म कांग्रेसको सदस्य भएका कारण कांग्रेसको गर्विलो इतिहास र शक्तिशाली बर्तमानको विषयमा निश्चय पनि अनभिज्ञ छैन। सँगै देशको समृद्ध भविश्यको राजमार्ग आजको विद्यमान कांग्रेसको काम गर्ने सोच र शैलीले सुनिश्चित गर्न सक्दैन भन्ने कुरामा पनि अनभिज्ञ छैन। नेतृत्वका लक्ष्यहरु सधै आफू केन्द्रित मात्र छन्। सत्ता र शक्ति जोगाउन मात्र नेतृत्वको प्राथमिकताको विषय बन्छ। नेतृत्वसँग न इमान–जमान छ, न विधि र प्रकृया छ, न सपना र कल्पनाशिलता, न समस्याहरुको समाधान गर्नसक्ने कार्यकौशलता छ। त्यसैले महोदयहरु, मेरा अघि देश फेर्नका लागि भनेर कांग्रेस फेरिन्छ कि फेरिदैन भन्ने प्रश्न खडा भएको छ।

    चन्द्र के.सी.

  • भारतीय प्रहरीको गोलीले नेपाली मारिँदा साझा बसमा आगो किन?

    नेपालमा हुने बन्द हड्तालका कार्यक्रममा धेरैजसो आगजनी र तोडफोडका कार्यक्रम सम्भवत: विप्लवले नै आयोजना गरेका बन्दमा हुने गर्छन्। त्यसमा पनि धेरै नोक्सानी मजदुर वर्गले नै खेप्नुपरेको देखिन्छ। चालकलाई ट्याक्सी भित्रै राखेर बाहिरबाट आगो लगाइएका घट्ना समेत हामीले यस्ता बन्द हड्तालमा देखिसकेका छौँ। ती घटनासम्म त मैले पनि  केही लेखिनँ। माओवादी जनयुद्धको समयमा यस्ता आगजनीका घट्ना धेरै देखिएकाले पनि स्वभाविकै ठानियो।

    कृष्णप्रसाद शर्मा

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट