एमाले र मधेसी दलको जिम्मेवारी

  • Get News Alerts

united
tata
जनताको शासनका रूपमा लोकतन्त्र सबैभन्दा सशक्त अभिव्यक्त हुने स्थानीय तहमै हो। स्थानीय तहमा जनताले चुनेका प्रतिनिधिमार्फत् नागरिकहरू आफ्ना दैनिक सरोकार सुल्झाउँछन्। शासनसत्तासँग नागरिकको दैनिक अन्तक्र्रियाले एकातिर जनताको लोकतन्त्रमाथि विश्वास बढ्दै जान्छ भने अर्कातिर शासनसत्ता पनि निरन्तर परिस्कृत हुँदै जान्छ। सिंदरबार र संसद भवन त आमजनताको पहुँच र दैनिक सरोकारका हिसाबले सधैं टाढै रहन्छन्। स्थानीय तहलाई त्यही भएर लोकतन्त्रको मेरुदण्ड भनिएको हो। नेपाली लोकतन्त्रको यो मेरुदण्ड विगत १५ वर्षदेखि निकम्मा भएर बसेको थियो। जनप्रतिनिधिको अभावमा मक्किएर रहेको थियो। 
 
२०५४ जेठमा भएको निर्वाचनपछि पछिल्लो २० वर्षमा स्थानीय निकायको चुनाव भएको छैन। जनप्रतिनिधिको ठाउँमा कुनै जनउत्तरदायित्व नभएका पार्टी प्रतिनिधि र कर्मचारीहरूले नै हालिमुहाली चलाए। जनता कुशासनको शिकार बने। सरकारले वैशाख ३१ गते स्थानीय निर्वाचनका लागि मिति घोषणा गरेपछि त्यो कुशासन उल्टाउने अवसर आएको छ। त्यो अवसर सदुपयोग गर्न र स्थानीय तहको निर्वाचन सफल बनाउन सबै राजनीतिक दलले भूमिका निर्वाह गर्नु जरुरी छ।
 
लामो समयसम्म सरकार एमाले र मधेसी दलको चेपुवामा पर्यो। संविधान संशोधन अघि नबढाई चुनावको मिति घोषणा गर्न नहुने मधेसी दलको चेतावनी र संविधान संशोधन थाति राखेर चुनावमा जानुपर्ने एमालेको मागले सरकार अलमलियो। अन्ततः चुनावको मिति घोषणासँगै संविधान संशोधन पनि अघि बढाउने निर्णयमा सरकार पुगेको छ।
 
अब संशोधन प्रक्रियालाई टुंगोमा पुर्याउनु र स्थानीय तहको चुनाव सम्पन्न गर्नु नै अहिलेको मुख्य राजनीतिक कार्यभार हो। यसले मात्र मुलुकलाई लामो संक्रमणकालबाट मुक्त गर्नेछ। संक्रमणकाल छोट्टयाएर मुलुकलाई स्थिरता र विकासको मार्गमा अगाडि लैजाने जुन अवसर हामीलाई प्राप्त छ, त्यसको आलोकमा पार्टीहरूले आफूहरूबीचका स–साना असहमति र तिक्तता बिसाउन सक्नुपर्छ।
 
अहिले संविधान संशोधन प्रक्रिया टुंगोमा पुर्याउने र स्थानीय तहको चुनाव सम्पन्न गर्ने विषयका दुई ध्रुवमा मुलुकका प्रमुख राजनीतिक शक्तिमध्ये एमाले र मधेसी मोर्चा देखिएका छन्। अरू राजनीतिक शक्तिहरूमा यी दुवै कार्यभार पूरा गर्नेमा खासै असहमति देखिन्न।
 
एमालेले संविधान संशोधन प्रक्रियालाई राष्ट्रघाति र असंवैधानिक भन्दै आएको छ। अहिलेसम्म उसको औपचारिक धारणा यो प्रस्तावमाथि संसदमा छलफल र मतदान हुन सक्दैन भन्ने नै हो। यो अडानसँगै एमालेले वर्तमान सत्ता गठबन्धनलाई गम्भीर आरोप पनि लगाउने गरेको थियो– यो सरकार संविधान कार्यान्वयन र चुनाव गराउनै चाहँदैन। चुनाव टार्न संविधान संशोधन प्रस्ताव ल्याइएको हो। 
 
अब चुनावको मितिबारे एमालेको संशय सकिएको हुनुपर्छ। संशोधन प्रक्रिया टुंगोमा पुर्याएर मुलुकलाई निर्वाचनमा लैजान प्रमुख प्रतिपक्षी दलको हैसियतले एमालेले पनि अग्रसरता लिनुपर्छ। एमालेले नभुलोस्, मधेसी दलसहित सबैलाई समेटेर चुनावमा जानु मुलुकको दीर्घकालीन हितमा छ। मधेसी मोर्चालाई विश्वासमा लिएर संशोधन प्रस्ताव थप परिमार्जित र सबैलाई मान्य हुने गरी पारित गर्न सम्भव भयो भने सुनमा सुगन्ध हुनेछ। अहिले संसदमा विद्यमान संशोधन प्रस्ताव नै पारित भयो भने पनि एमालेले भनेजस्तो राष्ट्रघात हुन्छ भन्ने हामीलाई लाग्दैन। यो संशोधनले मधेसी पार्टीलाई ‘फेस सेभिङ’ को अवसर दिनेबाहेक संविधानमा खासै ठूलो परिवर्तन पनि गर्दैन।
 
तर, संशोधन प्रस्तावको पक्ष वा विपक्षमध्ये कुनमा उभिने भनी निर्णय गर्ने एमालेको सार्वभौम अधिकार हो। ऊ जे निर्णय लिन पनि स्वतन्त्र छ। एमाले एउटा कुरामा भने प्रस्ट हुनैपर्छ– अहिले भनेजस्तो संशोधन प्रस्तावमाथि संसदमा छलफल र मतदान दुवै हुन सक्दैन भन्ने अलोकतान्त्रिक अड्डी भने अब एमालेले राख्न पाउँदैन। हिजो पनि त्यो अडान नाजायज थियो, आज त्यो हठ एमालेकै लागि पनि प्रत्युत्पादक हुन्छ। 
 
जनताले चुनेका प्रतिनिधिले संसदमा भोट हाल्न नपाउने हो भने जनताले प्रतिनिधि चुन्नुको कुनै अर्थ हुन्न। आफैं संसदको प्रक्रिया रोक्ने र संसदमा मतदान हुन नदिने हो भने एमालेसँग मधेसी पार्टीले स्थानीय तहको चुनावमा अवरोध गर्नु हुन्न भन्ने कुनै नैतिक बल बाँकी रहन्न। 
 
मधेसी पार्टीले पनि अब दिमाग ठण्डा गरेर सोच्ने बेला आएको छ। अहिले संसदमा टेबल भएको संविधान संशोधन प्रस्तावको खासै धेरै महत्व छैन। माथि नै भनिएझैं त्यो एउटा ‘फेस सेभिङ’ को बहाना मात्र हो। संशोधन पास भएन भने मधेसी दलसँग दुइटा विकल्प रहन्छन्– हामीलाई ‘फेस सेभिङ’ पनि नदिने भनेर चित्त दुखाएर चुनावमा भाग नलिने वा जारी संविधानमा समेटिएका परिवर्तनलाई संस्थागत गरेर अघि बढ्ने। 
 
संविधानले जे सुनिश्चित गरेको छ, त्यसको तुलनामा संशोधन प्रस्तावमा समेट्न खोजिएका विषयको खासै अर्थ छैन। मधेसी जनता, त्यसमध्ये पनि अहिलेको दुई नम्बर प्रदेशका जनताले दुईपटकसम्म मधेस आन्दोलन गरेर संघीयता संविधानमा पारेका हुन्। मधेसका दृष्टिले संघीयता नै यो संविधानको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हो। दुवै मधेस आन्दोलन मूलतः अहिलेको दुई नम्बर प्रदेशमै केन्द्रित थियो। बहुसंख्यक मधेसी पार्टीको राजनीतिक आधार पनि यही दुई नम्बर क्षेत्र नै हो। त्यस हिसाबले मधेसी दलहरूको चासो पाँच नम्बर प्रदेशको सीमांकनसँग नहुनुपर्ने हो। तर, ‘फेस सेभिङ’ का लागि मधेसी पार्टीले पाँच नम्बरको सीमांकन मुद्दा बनाएका छन्। 
 
त्यस अर्थमा मधेस आन्दोलनको उपलब्धिको रक्षाको सबैभन्दा ठूलो मुद्दा नै संघीयताको कार्यान्वयन हो भन्ने मधेसी पार्टीले भुल्नु हुन्न। प्रदेशको सीमा र संख्या फेरिरहने विषय हो। व्यवहारिकताको कसीमा संघीयता जाँचिदै जाँदा सीमांकन र संख्या फेरबदल हुने निश्चित नै छ। जब पार्टीहरूबीच अहिलेको कटुता सेलाउँदै जानेछ, संघीयता पनि सहजसँग परिमार्जित हुँदै जानेछ।
 
मधेसी पार्टीले बुझ्नुपर्ने कुरा के हो भने अहिले मुलुकमा संघीयताविरोधी माहोल नै बलियो हुँदै गएको छ। मधेसी पार्टीलाई अहिले चुनाव रोकेर संविधान कार्यान्वयन प्रक्रिया रोक्दा आफूले भनेजस्तो संघीयतासहितको संविधान आउला भन्ने लागेको होला। यसैको निम्ति दबाब दिन मधेसी दलहरूले चुनावको विरोधमा विभिन्न कार्यक्रम घोषणा गरिसकेका पनि छन्। तर, चुनाव रोक्ने र संविधान कार्यान्वयन रोक्ने कुराले भोलि मधेसी मोर्चाले भनेजस्तो संविधान आउने कुनै ग्यारेन्टी गर्दैन। बरु त्यसले त अहिले संविधानमा रहेका संघीयता लगायत परिवर्तनका एजेन्डा नै धरापमा पर्ने खतरा हुन्छ। त्यो मधेस र मुलुककै हितविरुद्ध हुनेछ। रोक्न खोजेर पनि मधेसमा सफलतापूर्वक चुनाव सम्पन्न भयो भने त्यसले मधेसी पार्टीकै भविष्य संकटमा पार्नेछ। त्यसैले, मधेसी पार्टीले आफ्नो र मुलकको दीर्घकालीन हितलाई ध्यानमा राखेर निर्णय गर्नेछन् भन्ने हाम्रो विश्वास छ।
Hundai
nic asia

प्रतिकृया दिनुहोस

बिज्ञापन

mahindra

विचार

Hundai

किनमेल

vianet

ग्लोबल

कला

अंग्रेजी संस्करणबाट

ब्लग

  • एक नर्सको अनुभवः अस्पतालले बिरामी कुरुवालाई पनि बिरामी बनाउँछन् एक नर्सको अनुभवः अस्पतालले बिरामी कुरुवालाई पनि बिरामी बनाउँछन्

    उपचार गराउन पैसा जुटाउने तनाब, बिरामी निको होस् भन्ने तनाव र अझ नेपालमा त छुट्टै अस्पतालले दिएको भागदौडको तनाव। यस्तो अवस्थामा कुरूवा नै बिरामी पर्न सक्छन्। मैले नर्सिंङ सकाएर काम गरेको दुई वर्षको अनुभवमा यस्ता थुप्रै कुरूवा देखेँ जो स्वयम् आफैं सिथिल भएर र कमजोरीका कारण बेहोस भएर लडे। यो देख्ता मन कुँडिन्थ्यो।

    सुजता अधिकारी

  • अब रेडलाइट एरिया खोले हुन्न? अब रेडलाइट एरिया खोले हुन्न?

    होटलमा प्रेमी–प्रेमिका होस् या श्रीमान–श्रीमती, महिला–पुरुष देख्नासाथ मिडिया साथै लगेर छापा मार्ने र थुन्ने काम सभ्य समाजका लागि पाच्य हुँदैन। राज्यले प्रहरी–प्रशासनको यस्तो प्रवृत्तिमा अंकुश लगाउनैपर्छ।

    मानवी पौडेल

  • के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर? के पर्यटकका लागि सगरमाथा नै चाहिने होर?

    साना खुद्रे पसलहरु वा रेष्टुरेण्टमा पाउरोटी खाने झोले पर्यटक मात्र लगेर पर्यटन क्षेत्र उभो लाग्छ त? आजको भोलि प्रतिफल खोज्ने क्षेत्र पर्यटन होइन। पर्यटकलाई सुविधा दिएर फाइदा लिने अवस्थामा हामी नभएका कारण अनुभव बेचेर प्रतिफल बढाउनुपर्ने अवस्था नेपाली पर्यटन उद्योगको छ। त्यसैले दिनहुँ जस्तो हुने जात्रा पर्वहरु, सय भन्दा बढी जातिहरुका धर्म, संस्कृति, संस्कारहरुलाई पर्यटनको भाषामा बेचेर लाभ लिन ढिलो गर्नु हुँदैन। विस्तृतमा

     

    सुधन सुवेदी

साहित्यपाटी

  • नेपाली पनि नयाँ बनिसके नेपाली पनि नयाँ बनिसके

    ठूलै क्रान्तिको बिगुल फुक्छु भन्थ्यो छोरो

    आफ्नै बिहेमा नरसिंहा फुक्न सकेन

    अर्कैलाई मैले ज्याला तिरेर फुकाउनु पर्‍यो

    सिंगो नेपाल र सप्पै नेपालीको  नेतृत्व गर्छु भन्थ्यो

    मैले जुटाई दिएका दस-बीस जन्तिको नेतृत्व गर्दै दंग पर्‍यो।

    चट्याङ मास्टर

  • दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती दुःख बिर्साउन विदेशिएकी श्रीमती

    ऊ बेला मुनाले आफ्ना मदनको बाटो छेक्न सकेकी थिइनन्। अहिले मदन हार खाइरहेको छ।’ अन्ततः ऊ ‘केयर गिभर’ को ट्याग भिर्दै इजरायल हान्निएकी थिई।  ‘अहिलेसम्म त केही बिग्रेको छैन। यताको चिन्ता छैन। हरपल मन त्यतै डुलिरहन्छ। छोरीलाई पुरा अवधि स्तनपान गराउन सकिन। आफ्नी आमाका रसिला दुधे स्तन चुस्न आँ गरिरहेकी उसको मुखमा तितेपाती कोचिदिएँ मैले। आधारभूत बालअधिकार समेत उपभोग गर्न पाइन उसले, मेरै कारणले। डर लागिरहन्छ, मलाई भोलि के भन्ली उसले?’

    शिव अर्याल

  • इन्गेजमेन्ट इन्गेजमेन्ट

    अव त्यसपछि मैल बोल्ने केही देखिन, मस्तिष्कमा शुन्यता छायो। तै पनि अन्तिम प्रयत्न गर्दै भनेँ, ‘हेर त्यसो नभन, म त बर्वाद हुन्छु, कसैको अगाडि मुख देखाउनलायक हुन्न, म त मरे पनि हुन्छ। तिम्रो पनि भविष्य ड्यामेज हुन्छ, के सोचेर यस्तो निर्णय गर्यौ?'

    लक्ष्मण अधिकारी

पाठक विचार

  • गगन थापा र विश्वप्रकाशहरुलाई चिठ्ठी !

    क्षमा गर्नुहोला, म कांग्रेसको सदस्य भएका कारण कांग्रेसको गर्विलो इतिहास र शक्तिशाली बर्तमानको विषयमा निश्चय पनि अनभिज्ञ छैन। सँगै देशको समृद्ध भविश्यको राजमार्ग आजको विद्यमान कांग्रेसको काम गर्ने सोच र शैलीले सुनिश्चित गर्न सक्दैन भन्ने कुरामा पनि अनभिज्ञ छैन। नेतृत्वका लक्ष्यहरु सधै आफू केन्द्रित मात्र छन्। सत्ता र शक्ति जोगाउन मात्र नेतृत्वको प्राथमिकताको विषय बन्छ। नेतृत्वसँग न इमान–जमान छ, न विधि र प्रकृया छ, न सपना र कल्पनाशिलता, न समस्याहरुको समाधान गर्नसक्ने कार्यकौशलता छ। त्यसैले महोदयहरु, मेरा अघि देश फेर्नका लागि भनेर कांग्रेस फेरिन्छ कि फेरिदैन भन्ने प्रश्न खडा भएको छ।

    चन्द्र के.सी.

  • भारतीय प्रहरीको गोलीले नेपाली मारिँदा साझा बसमा आगो किन?

    नेपालमा हुने बन्द हड्तालका कार्यक्रममा धेरैजसो आगजनी र तोडफोडका कार्यक्रम सम्भवत: विप्लवले नै आयोजना गरेका बन्दमा हुने गर्छन्। त्यसमा पनि धेरै नोक्सानी मजदुर वर्गले नै खेप्नुपरेको देखिन्छ। चालकलाई ट्याक्सी भित्रै राखेर बाहिरबाट आगो लगाइएका घट्ना समेत हामीले यस्ता बन्द हड्तालमा देखिसकेका छौँ। ती घटनासम्म त मैले पनि  केही लेखिनँ। माओवादी जनयुद्धको समयमा यस्ता आगजनीका घट्ना धेरै देखिएकाले पनि स्वभाविकै ठानियो।

    कृष्णप्रसाद शर्मा

लोकप्रिय

सिफारिस

सूचनापाटी

छापाबाट